Truso: Między Weonodlandem a Witlandem = Truso: Between Weonodland and Witland

Text in Polish and English. Przedmowa/Foreword: Maria Kasprzycka. Komentarz/Commentary: Przemysław Urbańczyk. Posłowie/Afterword: Władysław Duczko. Tłumaczenia/Translation Urszula Chybowska. The settlement at Janów Pomorski/Truso that has been described in this book is the only Scandinavian trading and crafts emporium within the boundaries of the present Polish state. The long years spent on archaeological research would not have been initiated had King Alfred the Great not written down, at the end of the ninth century, the sailor Wulfstan’s account of his sea voyage from the Danish Hedeby to the mouth of the River Vistula. The account mentions Truso – a port of trade situated in the Prussian lands. If not for King Alfred’s record, no one would have known of Truso’s existence, and no one would have looked for it because there was nothing along the shores of Lake Drużno that might attract archaeologists’ attention. Opisana w tej książce osada w Janowie Pomorskim/Truso jest jedynym skandynawskim emporium handloworzemieślniczym w granicach obecnej Polski. Wieloletnie badania archeologiczne nie doszłyby jednak do skutku, gdyby król angielski Alfred Wielki pod koniec IX wieku nie zapisał tego, co miał mu do powiedzenia żeglarz Wulfstan. To w jego relacji z podróży statkiem z emporium Hedeby w Danii do ujścia Wisły wspomniane jest Truso, port handlowy na ziemi pruskiej. Bez zapiski u Alfreda nikt by nie wiedział o istnieniu Truso i nikt by go nie szukał, ponieważ na brzegu jeziora Drużno nie było nic specjalnego, co by zwróciło uwagę archeologów. PRZEDMOWA / FOREWORD (Maria Kasprzycka) 7 SPRAWOZDANIE WULFSTANA / WULFSTAN’S ACCOUNT 9 Droga do Truso / Discovering Truso 9 O żegludze i szkutnictwie na podstawie sprawozdania Wulfstana / On Sailing and Boat Building Based on Wulfstan’s Account 17 Kraj Estów / Land of the Ests 21 Zwyczaje Estów / Estian Customs 27 KOMENTARZ/COMMENTARY Czy Wulfstan był w Truso? / Did Wulfstan Visit Truso? (Przemysław Urbańczyk) 31 HISTORIA POSZUKIWAŃ TRUSO / HISTORY OF THE SEARCH FOR TRUSO 37 HISTORIA NISZCZENIA RELIKTÓW TRUSO, CZYLI DZIEJE MAJĄTKU HANSDORF / DESTROYING THE RELICS OF TRUSO, OR THE HISTORY OF THE HANSDORF ESTATE 47 BADANIA. ODKRYCIA. REKONSTRUKCJE / RESEARCH. DISCOVERIES. RECONSTRUCTIONS 65 Instytucje i urzędy fi nansujące badania / Institutions and Other Bodies Providing Financial Support for the Research Work 65 Opiekunowie, konsultanci, współpracownicy / Advisers, Consultants and Co-Workers 65 Kilka uwag metodologicznych / A Few Remarks on Methodology 67 Położenie i zasięg Truso / Location and Boundaries of Truso 69 Badania przyrodnicze / Natural Scientifi c Research 73 Wykopaliska / Excavations 77 Archeologia lotnicza Truso / Aerial Archaeology in Truso 87 Badania geomagnetyczne / Geophysical Survey 90 TRUSO – WCZESNE MIASTO / TRUSO – A PROTO-TOWN 97 Podstawy datowania / The Basis for the Dating of Truso 98 Około 650-790 / Ca. 650-790 98 Około 800-850 / Ca. 800-850 99 Około 800-900 / Ca. 800-900 101 Około 800-990/1000 / Ca. 800-990/1000 103 Około 900-1000 / Ca. 900-1000 105 Około 950-1090 / Ca. 950-1090 107 Etapy rozwoju Truso / The Stages of Truso’s Development 107 Analogie / Analogies 110 Szkutnictwo i relikty statków w Truso / Boat Building and Relics of Boats in Truso 115 Kompas słoneczny / The Sun Compass from Truso 126 HANDEL I RZEMIOSŁO / TRADING AND CRAFTS 133 Handel / Trade 133 Rzemiosło / The crafts 146 Krzesiwo i paciorek bursztynowy / Fire Striker and an Amber Bead 167 Czy w Truso produkowano miecze? / Were Swords Made at Truso? 168 ŻYCIE CODZIENNE / EVERYDAY LIFE 175 Dom i jego mieszkańcy – podstawowe zajęcia, przedmioty codziennego użytku / Houses and their inhabitants – basic activities, everyday articles 175 Amulet / Amulet 192 Opis elementów składowych znaleziska / Description of the elements of the find 193 POSŁOWIE / AFTERWORD (Władysław Duczko) 199 BIBLIOGRAFIA / BIBLIOGRAPHY 205