The grammar of ornament 1

کتاب «دستور زبان تزئینات» (The Grammar of Ornament) اثر اون جونز، یکی از تأثیرگذارترین و ماندگارترین کتابهای مرجع در تاریخ هنرهای تزئینی و طراحی به شمار میرود. این اثر که نخستین بار در سال ۱۸۵۶ منتشر شد، با گردآوری و طبقهبندی دقیق نقشها و الگوهای تزئینی از فرهنگهای گوناگون جهان، به منبعی بیبدیل برای طراحان، معماران و هنرمندان تبدیل شده است و تا به امروز نیز اعتبار و کارایی خود را حفظ کرده است.

دربارهٔ کتاب — گنجینهای از نقش و نگار در تاریخ تمدن

کتاب «دستور زبان تزئینات» (The Grammar of Ornament) فراتر از یک مجموعهٔ تصویری ساده، دانشنامهای جامع و نظاممند از عناصر تزئینی است که در طول تاریخ و در فرهنگهای مختلف اروپایی و آسیایی پدید آمدهاند. این اثر که توسط معمار و طراح برجستهٔ انگلیسی، اون جونز (Owen Jones)، گردآوری شده، شامل بیش از دو هزار نقش و طرح با کیفیت بالا است که با دقتی مثالزدنی بازتولید شدهاند. جونز در این کتاب، نقشهای تزئینی را از تمدنهایی همچون مصر باستان، یونان، روم، هند، چین، ایران و جهان اسلام گرد آورده و آنها را در کنار یکدیگر به نمایش گذاشته است تا بتواند اصول مشترکی را که زیربنای زیباییشناسی در هنرهای تزئینی هستند، کشف کند. ایدهٔ محوری جونز در این کتاب، معرفی «قوانین کلی» حاکم بر طراحی و تزئینات است. او معتقد بود که با وجود تنوع بیپایان نقشها در فرهنگهای گوناگون، اصول ثابت و جهانشمولی بر آنها حاکم است که میتوان آنها را استخراج و آموزش داد. به همین دلیل، کتاب با فهرستی از «سی و هفت اصل» (Propositions) آغاز میشود که به نوعی مانیفست طراحی محسوب میشوند و بر مفاهیمی مانند تناسب، تعادل، تداوم خطوط و استفاده درست از رنگ تأکید دارند. فضای کتاب، تلفیقی از یک منبع علمی دقیق و یک اثر هنری چشمنواز است؛ بهگونهای که علاوه بر طراحان حرفهای، هر مخاطب شیفتهٔ هنر و تاریخ را نیز به وجد میآورد.

دربارهٔ نویسنده

اون جونز (Owen Jones) در ۱۵ فوریه ۱۸۰۹ در خانواده‌ای ولزی‌تبار در انگلستان متولد شد و در ۱۹ آوریل ۱۸۷۴ درگذشت. او معمار و نظریهپرداز برجستهٔ قرن نوزدهم بود که بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین چهرهها در زمینهٔ تئوری طراحی شناخته میشود. جونز پیش از تدوین کتاب «دستور زبان تزئینات»، با مطالعات دقیق خود بر روی تزئینات اسلامی در کاخ الحمرا (Alhambra) در اسپانیا به شهرت رسید و انتشار نقاشیهایش از این بنا، استانداردهای جدیدی در صنعت چاپ رنگی (Chromolithography) ایجاد کرد. او همچنین بهعنوان معمار و طراح داخلی در نمایشگاه بزرگ لندن در سال ۱۸۵۱ (Great Exhibition) نقش کلیدی ایفا کرد و بعدها مدیریت تزئینات کاخ کریستال (Crystal Palace) را بر عهده داشت. جونز در کنار هنری کول (Henry Cole) از بنیانگذاران موزهٔ ویکتوریا و آلبرت (V&A) در لندن به شمار میرود و اصول طراحی او، چارچوب آموزشی مدارس هنر بریتانیا را شکل داد. کتاب «دستور زبان تزئینات» که ثمرهٔ سالها تحقیق و تجربهٔ عملی اوست، مهمترین میراث او برای طراحان و هنرمندان جهان به جا مانده است.

چرا باید «دستور زبان تزئینات» را بخوانید؟

• مرجعی جامع و بینظیر از نقشهای تاریخی: این کتاب با گردآوری بیش از دو هزار نقش از بیست فرهنگ و تمدن مختلف از جمله مصر، یونان، روم، بیزانس، عرب، هند، چین و رنسانس، منبعی تمامعیار برای آشنایی با تاریخچهٔ هنرهای تزئینی است.
• درک اصول بنیادین طراحی و زیباییشناسی: با مطالعهٔ این کتاب و سی و هفت اصل مطرحشده در آن، میتوان به درکی عمیق از قوانین پنهان حاکم بر تناسب، تعادل و هارمونی در هنرهای تجسمی دست یافت.
• الهامبخشی برای خلاقیت در طراحی مدرن: این اثر کلاسیک، منبعی تمامنشدنی برای الهام گرفتن طراحان گرافیک، معماران، طراحان پارچه و جواهرات و حتی هنرمندان دیجیتال بوده و همچنان نیز هست.
• آشنایی با تکامل نقش و تزئینات در طول تاریخ: کتاب بهخوبی نشان میدهد که چگونه سبکهای تزئینی در طول تاریخ و در تعامل با یکدیگر شکل گرفته و تکامل یافتهاند و این بینش، درک عمیقتری از فرهنگهای گوناگون ارائه میدهد.
• یک اثر هنری کمنظیر و ارزشمند: این کتاب نهتنها از نظر محتوا، بلکه از نظر بصری نیز یک شاهکار چاپی به شمار میرود و صفحات رنگی آن، نمونهای درخشان از هنر چاپ سنگی (لیتوگرافی) در قرن نوزدهم هستند.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

«دستور زبان تزئینات» گنجینهای ارزشمند برای طیف گستردهای از مخاطبان است. دانشجویان و اساتید رشتههای هنر، معماری، طراحی گرافیک، طراحی صنعتی و تاریخ هنر، این کتاب را بهعنوان یک منبع درسی و پژوهشی ضروری خواهند یافت. طراحان حرفهای در زمینههای مختلف مانند طراحی پارچه، فرش، کاغذدیواری، جواهرات و معماری داخلی نیز میتوانند از نقشهای بی‌نظیر آن برای الهام و ارتقای کیفیت آثار خود استفاده کنند. علاوه بر این، هر علاقهمندی به هنر، تاریخ و زیباییشناسی که به دنبال درک عمیقتری از زبان مشترک بصری در فرهنگهای مختلف است، با مطالعهٔ این کتاب سفری شگفتانگیز و بصری را تجربه خواهد کرد.

سوالات متداول

آیا کتاب «دستور زبان تزئینات» فقط یک کتاب تصویری است یا متن هم دارد؟

خیر، این کتاب تنها مجموعه‌ای از تصاویر نیست. کتاب شامل متون ارزشمندی است که به تحلیل و شرح هر یک از نقشها و سبکهای تزئینی میپردازد و همچنین شامل سی و هفت اصل بنیادین نظریهای است که جونز بهعنوان «دستور زبان» طراحی مطرح کرده است.

آیا این کتاب برای طراحان و هنرمندان امروزی کاربرد دارد؟

قطعاً. با وجود گذشت بیش از یک قرن از انتشار آن، این کتاب هنوز هم یکی از اصلیترین منابع الهام و مرجع طراحان در سراسر جهان است. بسیاری از طراحان معاصر از نقشهای این کتاب برای خلق آثار جدید و الهام گرفتن از کهنالگوهای طراحی استفاده میکنند.

این کتاب شامل کدام سبکها و تمدنهای تزئینی میشود؟

این کتاب محدودهٔ وسیعی از سبکها را پوشش میدهد، از جمله تزئینات اقوام بدوی، مصری، آشوری، یونانی، پمپئی، رومی، بیزانسی، عربی، ترکی، ایرانی، هندی، چینی، سلتی، قرون وسطی، رنسانس و الیزابتی.

A comprehensive, organized catalog of decorative elements from various European and Asian cultures, featuring more than two thousand beautifully rendered patterns and designs, accompanied by helpful captions and commentary.