طراحی اشیاء روزمره: ویرایش بازنگری‌شده و گسترش‌یافته

در دنیایی که هر روز با انبوهی از اشیاء و فناوری‌های جدید مواجه می‌شویم، تقریباً برای همه‌ی ما پیش آمده است که با سردرگمی پشت دری بایستیم و ندانیم که باید آن را بکشیم یا هل دهیم، یا کلیدهای یک دستگاه را به اشتباه فشار دهیم. کتاب «طراحی اشیاء روزمره» (The Design of Everyday Things) نوشته‌ی دان نورمن، دانشمند علوم شناختی، به ما نشان می‌دهد که این تقصیر ما نیست؛ بلکه مشکل در طراحیِ محصولاتی است که نیازهای کاربران و اصول روان‌شناسی شناختی را نادیده می‌گیرند. این کتاب با رویکردی علمی و در عین حال جذاب، به ما می‌آموزد که چگونه طراحی خوب می‌تواند زندگی روزمره‌ی ما را ساده‌تر و لذت‌بخش‌تر کند.

دربارهٔ کتاب طراحی اشیاء روزمره: ویرایش بازنگری‌شده و گسترش‌یافته

کتاب «طراحی اشیاء روزمره» که اولین بار در سال ۱۹۸۸ با عنوان «روان‌شناسی اشیاء روزمره» (The Psychology of Everyday Things) منتشر شد، به یکی از تأثیرگذارترین کتاب‌ها در حوزه‌ی طراحی و تعامل انسان و رایانه تبدیل شده است. ویرایش بازنگری‌شده و گسترش‌یافته‌ی این کتاب در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات بیسیک بوکس (Basic Books) به چاپ رسیده و شامل مقدمه‌ای جدید از نویسنده و به‌روزرسانی‌های قابل‌توجهی است. نورمن در این اثر، با زبانی شیوا و مثال‌هایی ملموس از زندگی روزمره، نشان می‌دهد که چگونه طراحی‌های بد و بی‌توجه به اصول روان‌شناسی، می‌توانند ما را در استفاده از ساده‌ترین وسایل درمانده کنند. نورمن در این کتاب مفاهیم کلیدی و بنیادینی را معرفی می‌کند که امروزه در دنیای طراحی از آن‌ها به عنوان سنگ‌بنا یاد می‌شود. او با بهره‌گیری از مفهوم «افوردنس» (Affordance) از روان‌شناسی اکولوژیک، و معرفی مفهوم «دال‌ها» (Signifiers)، توضیح می‌دهد که چگونه یک شیء باید به‌گونه‌ای طراحی شود که کارکرد خود را به کاربر نشان دهد. برای مثال، یک صفحه‌ی صاف روی در، دالی است برای هل دادن، در حالی که یک دستگیره‌ی بلند، دالی برای کشیدن به شمار می‌رود. این کتاب فراتر از یک راهنمای ساده، یک سرمشق برای «طراحی انسان‌محور» (Human-Centered Design) است که بر نیازها، قابلیت‌ها و محدودیت‌های کاربران تأکید دارد و به طراحان می‌آموزد که چگونه با «شکاف اجرا» (Gulf of Execution) و «شکاف ارزیابی» (Gulf of Evaluation) مقابله کنند.

دربارهٔ نویسنده

دان نورمن (Don Norman) یکی از برجسته‌ترین چهره‌های جهان در حوزه‌های علوم شناختی، مهندسی قابلیت‌استفاده و طراحی است. او دارای مدرک کارشناسی در رشته‌ی مهندسی برق و علوم کامپیوتر از مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (MIT) و مدرک دکترای روان‌شناسی ریاضی از دانشگاه پنسیلوانیا است. نورمن استاد بازنشسته‌ی علوم شناختی و روان‌شناسی در دانشگاه کالیفرنیا، سن‌دیگو، و همچنین استاد علوم کامپیوتر، روان‌شناسی و علوم شناختی در دانشگاه نورث‌وسترن است. او پیش‌تر معاون فناوری‌های پیشرفته در شرکت اپل بوده و هم‌بنیان‌گذار گروه مشاوره‌ای نیلسن نورمن (Nielsen Norman Group) است. نشریه‌ی بیزینس ویک او را یکی از «تأثیرگذارترین طراحان جهان» نامیده است و جوایز متعددی از جمله نشان بنجامین فرانکلین در علوم کامپیوتر و شناختی دریافت کرده است. نورمن علاوه بر این کتاب، آثار مطرح دیگری مانند «طراحی عاطفی» (Emotional Design) و «زندگی با پیچیدگی» (Living with Complexity) را نیز در کارنامه دارد.

چرا باید طراحی اشیاء روزمره: ویرایش بازنگری‌شده و گسترش‌یافته را بخوانید؟

این کتاب نه فقط برای طراحان، بلکه برای هر کسی که از محصولات ساختِ دستِ بشر استفاده می‌کند، دریچه‌ای تازه به دنیای اطراف می‌گشاید. مطالعه‌ی این اثر به شما کمک می‌کند تا:

• درک کنید که تقصیر با شما نیست: متوجه می‌شوید که وقتی در استفاده از یک دستگاه یا وسیله شکست می‌خورید، این شما نیستید که ناتوان هستید، بلکه طراحی آن وسیله با اصول روان‌شناسی شناختی انسان همخوانی ندارد.
• با اصول بنیادین طراحی خوب آشنا شوید: با مفاهیم ساده اما قدرتمندی مانند «دیدپذیری» (Visibility)، «بازخورد» (Feedback)، «نگاشت طبیعی» (Natural Mapping) و «محدودیت‌ها» (Constraints) آشنا می‌شوید و می‌آموزید که چطور یک طراحی می‌تواند کاربر را به‌سوی عملکرد درست هدایت کند.
• به‌عنوان یک طراح، محصولات بهتری خلق کنید: اگر در حوزه‌ی طراحی محصول، رابط‌کاربری، معماری یا هر رشته‌ای که با تجربه‌ی کاربر سروکار دارد فعالیت می‌کنید، این کتاب به شما چارچوبی فکری برای طراحی انسان‌محور می‌دهد و از بروز اشتباهات رایج جلوگیری می‌کند.
• به یک مصرف‌کننده‌ی آگاه تبدیل شوید: یاد می‌گیرید که چرا برخی محصولات شما را راضی و برخی دیگر ناامید می‌کنند و در نتیجه انتخاب‌های هوشمندانه‌تری در خرید خواهید داشت.
• با مفاهیم پیشرفته‌ی تعامل انسان و رایانه آشنا شوید: این کتاب به‌خوبی مفاهیمی مانند «هفت مرحله‌ی عمل» (Seven Stages of Action) و نقش خطاهای انسانی در طراحی را تشریح می‌کند و به شما نشان می‌دهد که چگونه می‌توان برای خطاهای اجتناب‌ناپذیر انسان نیز طراحی کرد.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

مخاطب این کتاب بسیار گسترده است و تنها به یک گروه خاص محدود نمی‌شود. در درجه‌ی اول، طراحان صنعتی، طراحان رابط‌کاربری (UI/UX)، مهندسان نرم‌افزار و هر کسی که در فرآیند خلق یک محصول نقش دارد، این کتاب را منبعی حیاتی و ضروری خواهند یافت. با این حال، از آنجا که این کتاب به بررسی تعامل روزمره‌ی همه‌ی ما با اشیاء پیرامون می‌پردازد، برای هر مصرف‌کننده‌ای که به دنبال درک بهتر از دنیای پر از ابزار و فناوری اطراف خود است، جذاب و روشنگر خواهد بود. همچنین، دانشجویان رشته‌های طراحی، روان‌شناسی، علوم کامپیوتر و حتی مدیران کسب‌وکار که به دنبال مزیت رقابتی از طریق طراحی محصول هستند، از مطالعه‌ی این کتاب سود فراوانی می‌برند.

سوالات متداول

آیا مطالب این کتاب با وجود اینکه در سال ۱۹۸۸ منتشر شده، هنوز هم به‌روز و قابل‌استفاده است؟

بله، کاملاً. اگرچه ممکن است مثال‌های فنی کتاب مربوط به فناوری‌های قدیمی‌تر مانند دستگاه ضبط ویدئو (VCR) باشند، اما اصولی که نورمن بیان می‌کند، مانند طراحی انسان‌محور، افوردنس و بازخورد، اصولی جاودانه و جهانی هستند و همچنان پایه و اساس طراحی محصولات مدرن را تشکیل می‌دهند. ویرایش جدید کتاب نیز با به‌روزرسانی‌هایی منتشر شده است.

آیا این کتاب صرفاً یک متن تئوری است یا کاربرد عملی هم دارد؟

این کتاب ترکیبی عالی از تئوری و عمل است. نورمن با استفاده از مثال‌های متعدد از اشیاء روزمره مانند درها، شیرهای آب و اجاق‌گاز، مفاهیم انتزاعی را به‌صورت ملموس توضیح می‌دهد. در بخش‌هایی از کتاب، مانند فصل «خطای انسانی؟ نه، طراحی بد»، راهکارهای عملی برای طراحی سیستم‌هایی که در برابر خطاهای انسانی مقاوم‌تر هستند، ارائه می‌شود.

آیا برای درک این کتاب به دانش قبلی در زمینه‌ی طراحی یا روان‌شناسی نیاز است؟

خیر، این کتاب برای عموم مردم نوشته شده است و هیچ پیش‌نیاز تخصصی ندارد. زبان کتاب ساده، روان و گاهی همراه با طنز است و مفاهیم علمی با زبانی همه‌فهم توضیح داده شده‌اند. نورمن خود یک دانشمند علوم شناختی است، اما توانسته مفاهیم پیچیده را به‌گونه‌ای بیان کند که برای هر خواننده‌ای قابل‌درک و لذت‌بخش باشد.

Even the smartest among us can feel inept as we fail to figure out which light switch or oven burner to turn on, or whether to push, pull, or slide a door. The fault, argues this ingenious—even liberating—book, lies not in ourselves, but in product design that ignores the needs of users and the principles of cognitive psychology. The problems range from ambiguous and hidden controls to arbitrary relationships between controls and functions, coupled with a lack of feedback or other assistance and unreasonable demands on memorization. __The Design of Everyday Things__ shows that good, usable design is possible. The rules are simple: make things visible, exploit natural relationships that couple function and control, and make intelligent use of constraints. The goal: guide the user effortlessly to the right action on the right control at the right time.In this entertaining and insightful analysis, cognitive scientist Donald A. Norman hails excellence of design as the most important key to regaining the competitive edge in influencing consumer behavior. Now fully expanded and updated, with a new introduction by the author, __The Design of Everyday Things__ is a powerful primer on how—and why—some products satisfy customers while others only frustrate them. Even the smartest among us can feel inept as we fail to figure out which light switch or oven burner to turn on, or whether to push, pull, or slide a door. The fault, argues this ingenious—even liberating—book, lies not in ourselves, but in product design that ignores the needs of users and the principles of cognitive psychology. The problems range from ambiguous and hidden controls to arbitrary relationships between controls and functions, coupled with a lack of feedback or other assistance and unreasonable demands on memorization. The Design of Everyday Things shows that good, usable design is possible. The rules are simple: make things visible, exploit natural relationships that couple function and control, and make intelligent use of constraints. The goal: guide the user effortlessly to the right action on the right control at the right time. In this entertaining and insightful analysis, cognitive scientist Donald A. Norman hails excellence of design as the most important key to regaining the competitive edge in influencing consumer behavior. Now fully expanded and updated, with a new introduction by the author, The Design of Everyday Things is a powerful primer on how—and why—some products satisfy customers while others only frustrate them.