Pontos gerçeği : 1914-1923 yılları arasında Karadeniz'de yaşananlar

Jön Türkler, imparatorluktaki etnik yeniden yapılandırmayı bir program çerçevesinde gerçekleştirmeye çalışmışlardır. “Direnenler ya da engeller çıkaranlar ya defolup gitmeli, sürülmeli ya da öldürülmeliydiler.” Jön Türklerin, Osmanlı ticaret burjuvazisini oluşturan Ermenileri yok edip, mal varlıklarını ve mülklerini paylaştırarak Müslüman-Türk sermayesi yaratma çabalarını, Kemalistler de geride kalan Hıristiyan unsurları hedefe koyarak aynen sürdürmüş; toplumsal altyapının yenilenmesi sürecini tamamlamaya çalışmışlardır. Başka bir deyişle Jön Türklerin başlatmış oldukları soykırım dalgası ve Türkleştirme politikasının devamı olarak, Ermenilerin ve Süryanilerin imhalarından sonra sıra sıra Rumlara gelmişti. İşte elinizdeki değerli kitapta, araştırmacı-yazar Tamer Çilingir yakın tarihimizin tam da bu dönemine ışık tutmakta. Pontos’un tarihine kısa bir bakış attıktan sonra, Mustafa Kemal’in Samsun’a İstanbul Hükümeti ve İngilizlerin onayı ile müfettiş olarak gittiğini belgeleriyle ortaya koyarak, neredeyse daha ayağının tozuyla, Topal Osman, İpsiz Recep gibi yerel çetecileri görevlendirip Pontos Rumlarını tek bir köy kalmayacak biçimde toptan imhaya giriştiği; daha sonra, Yunanistan’ın da desteğiyle, biraz da Pontos Rum Soykırımı’nın örtbas edilmesi ve verili durumun meşruiyet kazanması hedefini güden mübadele işbirliğine gittiği gerçeğini önümüze sermektedir. PONTOS GERÇEĞİ GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KARADENİZ, PONTOS, LAZİKA KARADENİZLİLİK İKİNCİ BÖLÜM ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İTTİHAT VE TERAKKİ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM BÜYÜK HRISTİYAN SOYKIRIMI TAMAMLANIYOR BEŞİNCİ BÖLÜM KARADENİZ PONTOS SÜRGÜNLERİ -1916 Rum tehciri ALTINCI BÖLÜM KARADENİZ’DE RUM NÜFUS YEDİNCİ BÖLÜM SEKİZİNCİ BÖLÜM SOYKIRIMI TANIMI SOYKIRIMI SUÇLUSU İTTİHAT VE TERAKKİCİLERİN YARGILANMALARI DOKUZUNCU BÖLÜM ONUNCU BÖLÜM MERKEZ ORDUSU ONBİRİNCİ BÖLÜM MÜBADELE ONİKİNCİ BÖLÜM GERİDE KALANLAR, KALAMAYANLAR ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM RESMİ TARİHE KARŞI PONTOS’A DAİR MAKALELER EKLER BİRİNCİ BÖLÜM Karadeniz Pontos Şehirleri Sinop Amisos / Samsun Kotyora (Ordu) Kerasous / Kerasountos (Giresun) Trapezous / Trapezountos (Trabzon) Pontos Krallığı Pontos Kralları Pontos’ta konuşulan diller PONTOS’UN KOMŞUSU LAZLAR Kolhida devleti Lazika Krallığı Ermeniler, Gürcüler, Çerkesler KARADENİZLİLİK Kimi zaman kedi gibi uysal, kimi zaman kaplan gibi hırçın olan deniz; Karadeniz Ermeni, Pontos/Pontus Rum Soykırımının tanığıdır Karadeniz Cumhuriyet’in Karadenizi Geride kalanlar da sürgünlerden payını aldı Müslüman Rumlar Peki ya geride kalanlar? Kemençe sesini duyduğunda yerinde duramayanlardır... Mezarı bile olmayan on binlerce insan Nereden baksanız 353 bin insan, 353 bin ölüm İKİNCİ BÖLÜM Hamidiye Alayları Trabzon 1895 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İTTİHAT VE TERAKKİ Osmanlı’nın 1.Paylaşım Savaşı’na girişi Asur / Nasturi / Doğu Süryanileri Soykırımı Ermeni Soykırımı Doğu Trakya Rumlarına yönelik sürgün ve soykırımı (1908-1922)31F Tehcir ve Teşkilatı Mahsusa Hapishanelerde yatan azılı katiller Teşkilat-ı Mahsusa’ya alındı Asıl görev Ermeni ve Rumları yok etmekti Ermenileri yok etmek ve doğu vilayetleri sorununu halletmek BÜYÜK HRİSTİYAN SOYKIRIMI TAMAMLANIYOR Soykırımı mı? Soykırımları mı? Pontos Rum Soykırımı Yunanistan’ın davası değildir Venizelos Pontos davası, Venizelos’un davası değildir Mübadele Dostluğu Mübadele Sonrası Yunanistan Pontos sürgünleri karantinaya alınıyor: Makronisi Adası «.Κι η Παναγιά του Πόντου φλωροκαπνισμένη απ’ το σούρουπο Bir Pontos sürgünün mektubundan: “Selanik, 4 Ocak 1923... Mübadele sonrası yaşam Venizelos için tablo silindi BEŞİNCİ BÖLÜM KARADENİZ PONTOS SÜRGÜNLERİ Şifreli telgraflar Gerçekten de, 1912 Balkan Harbi patlak vermekte gecikmemişti Jöntürkler kaynıyordu, dervişler, beyler, Yunanistan’dan sürülmüş mülteciler köşe bucak dolaşarak halkı bize karşı kışkırtmaya koyulmuşlardı. Jöntürkler ” Uyan ey uyuşuk ahali “ diyorlardı a... “Bir alay Alman, İtalyan Fransız ajanı kafaları karıştırmakla meşgul. Beyrut ‘ta Nuri Bey’e rastladım bütün Ortadoğu’da dağıtılan bir broşür verdi bana, oku bak!” ” Eğer biz Türkler açsak ve ızdırap çekiyorsak, bunun bütün sebebi servetlerimizi ve ticaretimizi ellerinde tutan gavurlardır. Bunların istismarcılığına ve küstahlığına daha ne kadar göz yumacağız. Gavur mallarını satın almayın, onlarla her türlü ... ” Bu alçaklık ve yalan dolu vesikayı tüm Ortadoğu’da dağıtan kim biliyor musun baba?“ ” Jöntürkler tabi başka kim olur? ” ” Boşuna yorma kendini jöntürkler değil DEUTSCHE PALESTINE BANK dağıtıyor.” ” Evet evet Filistin Alman bankası şimdi anladın mı durumu “ ” Bizim asıl düşmanımız levantenlerdir, bir de Osmanlının kanını kaynağından emen Avrupalı sülükler. Taa nerelerden gelip çöktüler bağrımıza yapışıp geçirdiler dişlerini rahatça. Bit bunlar bit. Allah belalarını versin. Ve göreceksin felaket Türkler... 1916 Rum Tehciri Rum Tehcirinin Uygulanacağı Bölgeler Sevk Edilen Rumların Taşınabilir ve Taşınamaz Mülklerinin Durumu Zorunlu İskân Bölgeleri Resmi kaynaklara göre 1914 - 17 yıllarında sürgün edilen Rumların sayısı Emanuel Emanuelidis Efendi’nin48F Rum Tehcirine Dair Soru Önergesi Pontoslu Rumların Ölüm Yolculuğunda Türk – Alman Ortaklığı Amerikan Büyükelçisi Henry Morgenthau’nun Raporu Karadeniz/Pontos Sürgünleri ALTINCI BÖLÜM KARADENİZ’DE RUM NÜFUS Vital Cuinet Vilayet Salnameleri Trabzon Vilayeti 1904 Salnamesine göre nüfus60F Osmanlı Devleti 1906-1907 Pontos Nüfus Sayımı61F Osmanlı Devleti 1914 Pontos Nüfus Sayımı62F Georges Sclallieris’e Göre Pontos’ta Nüfus63F İller, bölgeler ve sayılar arasındaki farklılıkların sebebi Konstantinos Fotiadis’e göre Pontos’ta Nüfus 1911 PONTOS RUMLARI İSTATİSTİĞİ (Konstantinos Fotiadis)64F Leon Maccas’a göre Pontos’ta Nüfus Leon Maccas’a göre 1918 sonrası Pontos’ta Rumlar65F Total : 464,530 Meclis gizli otoromunda Fevzi Çakmak’n sözleri Milli Eğitim Bakanı’nın soykırımı itirafı YEDİNCİ BÖLÜM KARADENİZ’DEKİ MÜSLÜMANLAR TÜRK MÜDÜR? Köprülüler Dönemi (1656 – 1683) Şartları kabul edilir... Ertesi gün Osmanlı’da yeni bir dönem başlar... Osmanlı Rumlarına yönelik İslamlaştırma ve katliamlar Osmanlı’nın Pontos’la (Karadeniz) imtihanı Bafra Kızlar Kalesi Direnişi Ya diliniz ya dininizi... SEKİZİNCİ BÖLÜM SOYKIRIMI TANIMI Lemkin’e göre soykırımı tanımı Stanton’a göre soykırımı tanımı Soykırımın sekiz evresi İnkârcılık evresi, imha evresinin bitimiyle başlar. Soykırımına İlişkin Uluslararası Mekanizmalar Nürnberg ve Tokyo Uzakdoğu Uluslararası Ceza Mahkemesi Ad Hoc Mahkemeler Uluslararası Ceza Mahkemesi SOYKIRIMI SUÇLUSU İTTİHAT VE TERAKKİCİLERİN YARGILANMALARI Osmanlı Divan-ı Harp mahkemeleri Mustafa Kemal’den İttihatçıların Hristiyanlara yönelik soykırımı itirafı DOKUZUNCU BÖLÜM 19 MAYIS 1919 SAMSUN Mustafa Kemal ve 34 yüksek rütbeli subaya İngilizler tarafından verilen Samsun Vizesi “19 Mayıs 1919 Pazartesi Mustafa Kemal’den ilk şifre Mustafa Kemal’in Fedaisi Topal Osman Topal Osman Kimdir? Yarbay rütbesiyle yönettiği çete kuvvetinin adı 47. Alaydır... Topal Osman’a nal toplatan Çürüksulu Ziya Bey Veli Küçük’ün İdolü Topal Osman Karadeniz Teşkilat-ı Mahsusası ve Mustafa Kemal’in emicesi katil İpsiz Recep Pontos’ta Mustafa Kemal’in ve Rum Soykırımının ayak sesleri Trabzon’da soykırımı planının ilk aşaması Müslüman halkı da katliamlara ortak etme girişimleri Katliamcı İsmail Çebioğlu ailesi Hristiyan ve Yahudi mezarlıklarından çıkarılmış taşlar İNSANLIK TARİHİNİN EN TRAJİK CENAZE TÖRENİ Katil Tiralizade Mehmet BAKU BİRİNCİ DOĞU HALKLAR KURULTAYI Pontos’ta bunlar yaşanırken, Baku’de büyük bir halklar kurultayı düzenlenir. Kurultay Sovyetler Birliği’nin dünyanın mazlum uluslarının özgürlük mücadeleleriyle dayanışma amacıyla düzenlenir. Buu kurultay’da 5 yı... Karadeniz Kıyısı Türk Kuvvetleri Başkomutanı Yoldaş Osman Ağa’ya ONUNCU BÖLÜM MERKEZ ORDUSU MERKEZ ORDUSU KURULUYOR MERKEZ ORDUSU KOMUTANI NURETTİN PAŞA 6.Zevat-ı muhdudanın fikir ve reyiyle tedvir-i umur edilmemesi, ÇETELER AMELE TABURLARI Merkez Ordusu Amele Taburlarını yeniden kuruyor Emniyet Teşkilatı Mektuplara Sansür OCAK - HAZİRAN 1921 SÜRGÜNÜ PONTUS MESELESİ KİTABI140F Temizlik FİRARİLERLE PONTOS’U SÖNDÜRMEK SAMSUN’DA PONTOS RUM SOYKIRIMI YAĞMASI VE İDAMLAR (EYLÜL 1921) Nurettin Paşa hakkında Meclis soruşturma Göstermelik Soruşturma ve Sorumluların Aklanması Soykırımına karşı çıkan namuslu insanlar Samsunlu 31 Müslüman Kadına Ne Oldu? ’’ Merkez Ordusu Kumandanlığına 10.Fırka Kumandanı İsmail ’’158F Rumlara yardım ettikleri için idam edilen iki Müslüman kardeş Mehmet ve Hakkı Soykırımında çetelerin kullanılması Rumlar Yılandır. Bu Yılanların Zehirleri Kadınlardır MUSTAFA KEMAL, PAŞASINI SAVUNUYOR Pontos’da bir okulun başına geleneler MERZİFON KOLEJİ Rum, Ermeni, Rus ve Türk Öğrenciler Eğitim Görüyordu Pontos Kulübü Pontos gazetesi Merkez Ordusu’nun ilk hedefi: Merzifon Koleji ’’Genelkurmay Başkanlığına Yenigün Gazetesi: ’’Mektep değil, fesat yuvası’’ Bakanlar kurulu kararıyla Merzifon Koleji kapatılır ’’Amasya Mutasarrıflığına İdam edilen öğretmen ve öğrenciler AŞKOLSUN ADALETİNİZE MERKEZ ORDUSUNUN GÖREVİNİ 10. FIRKA (TÜMEN) ALIYOR ONUNCU FIRKA KOMUTANI CEMİL CAHİT (TOYDEMİR) PONTOS OCAĞINI SÖNDÜRMEK 1921 Ekim’ine kadar kıyıma uğrayan Pontos Rumlarına ilişkin bilgiler şöyledir: PONTOS’UN SON PARTİZANI: ELENİ ÇAVUŞ Soykırıma karşı Pontoslu Rumlar partizan örgütlenmeleriyle direnirler. Yurtlarını korumak için hayatını seve seve feda eden onbinlerce partizandan birisi de Eleni Çavuş’tur. Şimdi Eleni Çavuş’un hikayesine kulak ve... Arkalarından ağlanmayan askerler Eleni’nin biricik oğlu Miltiyadis 1916 Rum Tehciri Yetişememişti... Dakika geçmedi aradan... Saniye belki... Çavuşun kanı, ceketin sol göğsünün üzerine çıkmıştı... Mustafa Kemal’in askerleri Ermenilerin işi bitirilmişti, Rumların ki yarım bırakılmamalıydı... Partizan Eleni Çavuş Eleni Çavuş Ta ki 1924 yılına kadar... MUSTAFA KEMAL BİZİ KİMDEN KURTARDI? 19 Mayıs 1919’da bizi kimden kurtardı Mustafa Kemal? Hitler onlardan öğrendi gaz odalarını, ölüm yürüyüşlerini Peki neresiydi bu “vatan”toprakları ? Antiemperyalist bir savaş olmadı Bizi kurtarmak için soykırımı yaptılar CUMHURİYET’İN GETİRDİKLERİ Mustafa Kemal’in emri ile Irish Times 28 Mart 1918 Amerikan The New York Times gazetesi 2 Aralık 1921 ONBİRİNCİ BÖLÜM MÜBADELE YUNAN VE TÜRK HALKLARININ MÜBADELESİNE İLİŞKİN SÖZLEŞME VE PROTOKOL (*) 30 OCAK 1923 TARİHİNDE İMZALANMIŞTIR MADDE: 10 ONİKİNCİ BÖLÜM Rum ilkokuluna İstiklal adını vermek ORDU’DAKİ TAŞBAŞI KİLİSESİ192F VE TRABZON’DAKİ AYASOFYA KİLİSESİ’NİN BAŞINA GELENLER 2016’nın Mart ayında Ordu'nun Altınordu İlçesi'nde bir yıl önce açılan Agape Kilise Derneği, şu an Taşbaşı Kültür Merkezi olarak hizmet veren tarihi Taşbaşı Kilisesi binasının ibadet amacıyla tahsisi için İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne başvurur. Söz... Gülbahar193F Molla bir Osmanlı’ya kız veremezdi... MADENCİLER KASABASI SANTA NASIL HARABEYE DÖNÜŞTÜ? 194F Vahit Tursun Santa tahrip ve talan edildi Santa artık harabeleriyle anılıyor 93 YILLIK SÜRGÜN ANASTASİOS MADENCİOĞLU... AMA O HALA ERBAALI...195F Tamer Çilingir TAMAMA’NIN (RAİFE) ÖYKÜSÜ196F Serdar M. Degirmencioğlu PONTOSLU KAYIP KÜÇÜK KIZ TOLİKA... NERDESİN? Ve kulaklarından sürekli onun hıçkırıklar içinde bağıran sesi... TRABZON’UN TONYA İLÇESİNİN PONTOS RUM KÖKENLERİ200F Pontian Helenizmi Ansiklopedisi ”TANRI RUMLARI İSTEMİYOR” İki saate üç bin yıllık yurtlarını terkettiler Todori yedi yaşında Todori, Temel Garip olur Asker Todori PONTOS SÜRGÜNLERİNİN SESİ GİORGOS ANTONİADİS’E SAYGIYLA ’’Ne mutlu Pontos’ta ölene...’’ der bir yazısında... Vahit Tursun Romeyika veya Rumca adı nereden geliyor Rumca veya asıl adı Helence nerelerde konuşulur Orijinaline en yakın olanı Karadeniz Rumcası TÜRKLÜK İÇİN SAVAŞIRKEN PONTOSLU RUM OLDUĞUNU ÖĞRENDİ Dünyaya getirdiği on çocuğuyla büyür bir anda... Trabzonlu partizan belediye başkanı Pelagia (Lütfiye) Hoşçakal kemençe ile ölüme gidenlerin yoldaşı: Yorgo Andreadis KURDUĞU DOSTLUKLAR IRKÇILARIN TEPKİSİNİ ÇEKTİ VELİ KÜÇÜK’ÜN ADREADİS ALEYHİNDEKİ KAMPANYASI ERDOĞAN’A YAZDIĞI MEKTUP KARADENİZ’İN KANLI GEÇMİŞİNİ 22 KİTAPLA ANLATTI SAYGIYLA UĞURLUYORUZ SENİ SEVGİLİ YORGO ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM AVRUPA SOLUNUN OSMANLI’DAKİ BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNE BAKIŞI İç ilişkilerden ve genel prensiplerden hareket eden yeni bir Doğu politikası Kemalistler İttihat ve Terakki’nin devamcısıdır Kemalizmle çatışmamak adına gerçekleri yok sayma Resmi tarihle hesaplaşmak için akademik ünvanlar yetmez Kemalizmden kopamayanlar Resmi Tarih bizim tarihimiz değildir ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM RESMİ TARİHE KARŞI PONTOS’A DAİR MAKALELER UNUTULAN BİR SOYKIRIM; PONTOS MİCHALİS HARALAMBİDİS 300 Bin Kurban Tarihin Yeniden İnşası PONTUS’UN GAYRI RESMİ TARİHİ221F AYŞE HÜR PONTOS’DAKİ DÜZMECE İSTİKLAL MAHKEMELERİ VE YARGILAMALARI SAİT ÇETİNOĞLU Düzmece Amasya Yargılamaları EKLER: Dünya basınında Pontos Rum Soykırımı ile ilgili çıkan bazı haberlerin kupürleri TURKISH PERSECUTION OF GREEKS THE TIMES. 18TH APRIL 1914. PAGE 7 GREEK RESIDENTS HARRASSED MASSACRES IN ASIA MINOR HUNDREDS OF GREEKS SLAIN ARMENIAN ATROCITIES GHASTLY STORIES THE UNSPEAKABLE TURK TURKS TURNED AGAINST GREEK; 700,000 SUFFER TURKISH CRUELTY BARED BY GREEKS FIRST HUN HELD FOR ATROCITIES TURKS SENTENCE TWO LEADERS FOR ORGANIZING MASSACRES NEW YORK TIMES REPORTED MASSACRE OF GREEKS GREEK DEPORTATIONS THE NEED OF THE LATEST VICTIMS OF TURKISH CRUELTY REPORTS MASSACRES OF GREEKS IN PONTUS 11 Sep 1922: Kemal won't insure against massacres, New York Times KEMAL WON'T INSURE AGAINST MASSACRES GENEVA, SEP 10 "Turks Slaughter Christian Greeks",The Lincoln Daily Star (article), 19 October 1917. Boş Sayfa Boş Sayfa Boş Sayfa Tamer Çilingir ; Hans-lukas Kieser Ve Sait Çetinoğlu'nun önsözü Ile. 821--page Facing Title Page Includes Bibliographical References. Text In Turkish With Facsimiles In Ottoman Turkish And English.