Ludowa historia Polski : historia wyzysku i oporu : mitologia panowania

Opowieść o tym, co zostało w polskiej pamięci zakłamane, albo z niej wyparte. To historia 90 proc. Polaków - ubogich i niewykształconych, tych, którzy mieli ciężko pracować i słuchać narodowych elit - od początku Polski aż do czasów współczesnych. Głównym przedmiotem książki jest władza - władza tych, którzy w społeczeństwie są na górze nad tymi, którzy są na dole - oraz instytucje społeczne, które służyły elitom do przejmowania tego, co wyprodukował lud. To nie tylko więc historia poddaństwa i pańszczyzny, ale także relacji w fabryce i w biurze w XIX w. To historia ludowa, a nie narodowa: autora mniej interesują wojny i powstania, a bardziej to, jak ich sukcesy i klęski zmieniały relacje pomiędzy mieszkańcami naszego kraju, Polakami, Żydami, Ukraińcami i innymi mniejszościami. -- Provided by publisher Rozdział 1 DWA NARODY. MITY O PANOWANIU I NIEWOLI............................................................................... 9 1. „Bydlęta”............................................................................. 9 2. O czym jest ta książka? Historia wyzysku i oporu, mitologia panowania ....................................................... 13 3. Przekleństwo chama......................................................... 16 4. Wandalowie i Sarmaci, czyli pierwsza teoria najazdu. Jak król Genzeryk został królem Gąsiorkiem............... 23 5. Teoria najazdu, odsłona druga: pańszczyzna nam przyrodzona...................................................................... 31 6. Teoria najazdu jako nauka................................................ 36 Rozdział 2 POCZĄTKI (DO XIV W.)................................... 48 1. Kwiecik............................................................................... 48 2. Wczesne państwo: zbudowane na przemocy i podboju . . 53 3. Mechanizm pierwszego państwa..................................... 60 4. Czego nie wiemy............................................................... 69 5. Powinności........................................................................ 72 Rozdział 3 MELIORATIONE TERRE (DO 1520 R.)......... 78 1. Ściąłem go........................................................ 78 2. Mechanizm kolonizacji: od eksploatacji arbitralnej do racjonalnej.......................................................................... 82 3. Ile zabierano? Anatomia powinności............................... 86 4. Sąd pański i królewski, czyli dynamika panowania .... 90 5. Ekonomia i rodzina. Miasta i Żydzi................................. 97 6. Przywileje. Racjonalność opresji..................................... 103 Rozdział 4 PRZYKRĘCANIE ŚRUBY. 1520-1768............. 112 1. Bicie polskim sposobem.................................................... 112 6 LUDOWA HISTORIA POLSKI 2. „Słodkiej używać z rozkoszą spokojności”. Sielanka szlacheckiego bytowania.................................................. 117 3. Ziemiańskie podręczniki gospodarowania. Nadzorować i karać................................................................................. 126 4. Opór i zbiegostwo............................................................. 134 5. Lamenty i supliki............................................................... 143 6. „Rzecz ruchoma”. Handel chłopami i dobrowolne poddaństwo........................................................................ 155 7. Ekonomia folwarku. Fundament władzy........................ 165 8. Ludowa biopolityka. Gromada, rodzina, demografia. Solidarność i jej brak ....................................................... 178 9. „Przełożeni nad ludźmi bogowie są ziemscy”, czyli dyskurs zniewolenia.................................................. 191 10. Przemoc i bunty............................................................... 201 11. Miasta i Żydzi.................................................................... 220 12. Było lepiej czy gorzej niż na Zachodzie? Los peryferii. . . 232 Rozdział 5 KONIEC NIEWOLI 1768-1864 ........................ 240 1. Marzenie o awansie........................................................... 240 2. Irokezi Europy. Oświeceniowa krytyka Rzeczypospolitej 247 3. Obrońcy pańszczyzny. Argumenty starego porządku . . 256 4. Oświeceniowi reformatorzy. Wielka retoryka, mikra polityka............................................................................... 262 5. Reformy i opór.................................................................. 272 6. Czy zaborca przyniósł wolność?..................................... 282 7. Księstwo i królestwo, czyli święte prawo własności. ... 288 8. Przemysł pańszczyźniany. Proletariat i Żydzi................ 303 9. „Skargę każę ci na dupie przykleić”. Nędza, przemoc i bunt................................................................................... 318 10. Demokraci i lud................................................................. 329 Rozdział 6 KAPITALIZM NA PERYFERIACH 1864-1944 344 1. Przemysł. „Opieka” i protest............................................ 344 2. Gnoje i kałuże. Miasto i służba....................................... 360 3. Wieś i ziemia. Dziedzictwo poddaństwa. Zycie i śmierć 369 4. Emigracja. „Na to gospodarstwo, co mamy w kraju, można się wysrać tysiące razy”....................................... 382 5. „Dwie cywilizacje”. Inteligencja i lud. Radykałowie . . . 394 6. Rewolucja. „Przelew krwi bratniej”................................. 409 7. Antysemityzm.................................................................... 431 8. Wielkość i nędza drugiej Rzeczypospolitej.................... 445 Rozdział 7 PRL. WYZYSK W IMIĘ PARTII 1944-1989 ... 477 1. Władza i protest w fabryce. Przywilej elity.................... 477 2. Reforma rolna i kolektywizacja....................................... 497 3. Awans................................................................................. 511 ZAKOŃCZENIE. PRZEMOC I EMANCYPACJA............. 524 JAK TRZEBA NAPISAĆ LUDOWĄ HISTORIĘ POLSKI? ESEJ O METODZIE............................................................... 533 1. Zwyczajna historia z przeszłości..................................... 533 2. Marksizm i reakcja w polskiej historiografii.................. 536 3. Nietzsche, White, Foucault: koniec historiografii nieświadomej...................................................................... 544 4. Polscy historycy: pozytywizm naiwny kontra postmodernizm...................... .-......................................... 553 5. Howard Zinn, czyli lekcja historii krytycznej............... 562 6. Ludowa historia Polski: projekt...................................... 567 PODZIĘKOWANIA............................................................... 573 PRZYPISY................. 574 BIBLIOGRAFIA...................................................................... 634 INDEKS OSÓB........................................................................ 664