Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης: Θεωρίες για την κοινωνική ανισότητα στο σχολείο

Πρόλογος....................................................................................................... 9 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΝΟΝ ΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δυο λόγια για την κοινωνιολογία.................................................................... 13 Η κοινωνιολογία της εκπαίδευσης.................................................................. 15 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η «θεωρία του ανθρωπίνου κεφαλαίου»...................................................... 21 Το περιεχόμενο της «θεωρίας του ανθρώπινου κεφαλαίου»................... 23 Μεθοδολογικά ερωτήματα που προκύπτουν από τη «θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου»....................................................................................... 27 Η σημασία της «θεωρίας του ανθρώπινου κεφαλαίου»............................... 35 ΕΠΙΔΟΣΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Εισαγωγικά....................................................................................................... 41 Η ανακάλυψη της κοινωνικής ανισότητας στο σχολείο............................ 44 Η ’ Εκθεση του Κόουλμαν.................................................................... 44 Η Ανισότητα του Τζενκς................................................................... 51 Η ανισότητα στην εκπαίδευση είναι κοινωνική ......................................... 58 Η καθυστέρηση................................................................................... 59 Η επίδοση............................................................................................ 60 Η ανώτατη εκπαίδευση....................................................................... 63 ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΙΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Οι διαφορές του σχολείου των σοσιαλιστικών χωρών................................ 71 Οι πολιτικές αναστολές στην κοινωνική ανάλυση ..................................... 75 Η κοινωνική ανισότητα στο σχολείο των σοσιαλιστικών χωρών.............. 79 Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ Η ανισότητα δεν είναι αναπόφευκτη........................................................... 87 Η ευθύνη του σχολείου................................................................................ 93 ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΚΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ: Ο ΜΥΘΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΦΥ Ϊ ΑΣ Η ευφυΐα και η μέτρησή τη ς ....................................................................... 105 Η πρόσφατη θεωρία για το γενετικό καθορισμό της ανθρώπινης ευφυΐας 113 Η κοινωνική διάσταση της επιστήμης........................................................... 123 7 ΚΟΙΝΟΝΙΟΛΟΓ1Λ ΤΉΧ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ! Η ΓΛΩΣΣΑ, Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΛΏΣΣΑ ΚΑΙ Η ΑΝ ΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΟΝ ΜΑΗΗΤΟΝ ί*λωυσα και σχολική επίδοση................. .................................................. 131 II θεωρία τον Μπέιζιλ Μπερνστίν............................................................. 138 ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Εισαγωγικά.................................................................................................................. 151 Η φονζιοναλισυκή ερμηνεία..................................................................... 152 II ερμηνεία των «ριζοσπαστών»................................................................ 158 Η θεωρία του «μορφωτικού κεφαλαίου»................................................... 162 Η μαρξιστική προσέγγιση για το ρόλο του σχολείου στον καταμερισμό της κοινωνικής εργασίας ............................................. 170 Η ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τα δεδομένα για το ελληνικό σχολείο...................................................... 181 Η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα........................................................ 186 Προϋποθέσεις για να μην είναι η μόρφωση προνόμιο της μειοψηφίας .. 202 Πρέπει να φανταστούμε ένα άλλο σχολείο..................................... 207 ΚΕΙΜΕΝΑ Τάλκοτ Πάροονς (Talcott Parsons). Η σχολική τάξη ως κοινωνικό σύστημα. μερικές από τις λειτουργίες της στην αμερικανική κοινωνία....... 249 Μπάρτον Κλαρκ (Burton Clark). Η αποπεμπτική λειτουργία της ανώτατης εκπαίδευσης.................................................................................... 281 Τζέιμς Κόουλμαν (James Coleman) κ.ά., Ισότητα εκπαιδευτικών ευκαιριών (περιληπτική έκθεση)........................................................................... 301 ΓΙιερ Μπουρντιέ (Pierre Bourdieu). Το συντηρητικό σχολείο: οι ανισότητες στην εκπαίδευση και την παιδεία......................... 357 Μπέιζιλ Μπερνστίν (Basil Bernstein). Κοινωνική τάξη και γλωσσική ανάπτυξη: μια θεωρία της κοινωνικής μάθησης.............................................. 393 Μπέιζιλ Μπερνστίν, Κοινωνιογλωσσολογική προσέγγιση της κοινωνικοποίησης με αναφορά στη σχολική επίδοση......................................... 433 Σάμιονελ Μπόουλς (Samuel Bowles) και Χέρμπερτ Γκίντις (Herbert Gintis), « Πέρα από την εκπαιδευτική Δίκτη: το μεγάλο αμερικανικό όνειρο εξατμίζεται » ................................................................................................ 469 Βιβιάν Ιζαμπέρ-Ζαματί (Viviane Isambert-Jamati), Οι εκπαιδευτικοί και η κοινωνική διαίρεση στο σχολείο σήμερα.............................................. 493 Πιερ Μπουρντιέ (Pierre Bourdieu) και Ζαν-Κλωντ Παοερόν (Jean-Claude Passeron), «Σοβαρά παιγνίδια και το παιγνίδι της σοβαρότητας»....... 519 « Μαθητευόμενοι και μαθητευόμενοι μάγοι»....................................... 542 Βιβλιογραφία................................................................................................. 557 8