Kahramanın Yolculuğu: Mitik Erkeklik ve Suç Draması

Volkan Yücel, Kahraman’ın Yolculuğu adlı bu çalışmasında, 2000’li yıllarla birlikte seyretmeye başladığımız ve bir Suç Kahramanlığı etrafında kurtarıcı erkeğin rolünü, erkeklik temsiliyetini, muhafazakârlaşan bir toplumsal alanda yüceltilen mitik erkekliğin değişik veçhelerini konu edinen yerli dizi ve filmleri ele alıyor. Kurtlar Vadisi’nden Deli Yürek’e, Ezel’den Kabadayı’ya, Sessiz Fırtına’dan Adanalı’ya... uzanan örnekleri yorumlayan eser; birbirini dönüştüren, aşan kültür ve bunun ürettiği politikalar ile muhafazakâr bir toplumsal doku içinde yoğrulan, farklı biçimler alan suçlu-kahraman ilişkisini yeniden değerlendirmeyi, bir başka deyişle yeniden okumayı amaçlamaktadır. Kitapta; bu dizilerin, filmlerin artık kanıksadığımız hatta sevmeye başladığımız suç Kahramanları, erkeklik açısından incelenirken, suç Kahramanlarının romantik milliyetçi refleksleri de popüler kültür bağlamında nasıl günlük hayatın bir parçası haline getirilip, sıradanlaştırılmasına da değinilmektedir. Yazar bunu yaparken, 2000’lerin toplumsal ve siyasal ortamında biçimlenen kavramlara atfedilen “yeni” değerleri, değişen söylem eğilimleri, suç metin ve diyalogları aracılığıyla ortaya koymaktadır. Volkan Yücel yapmış olduğu araştırmanın arka planı için kitabın sonuna; Türkiye’de 1970 ile 2009 yılları arasında yayınlanmış yerli ve yabancı tüm dizileri, çizgi filmleri, animasyon çalışmalarını, çocuk ve gençlik yapımlarını tespit etmiş, orijinal adlarını, yayın yıllarını ve kanallarını sıralamış; 2006 ile 2009 arasında çekilmiş tüm yerli filmleri dizin haline getirerek ve Türk Erkeklik Literatürü’nün tümünün başlık, kaynak ve yayın yıllarını aktararak, çok önemli bir çalışma da eklemiş bulunmaktadır. 2000’li yıllarda, yazılı edebiyatın yavaşladığı ve teknik buluşlarla giderek daha görsel bir sosyolojiye doğru uzandığımız dünyamızda, kelimelerin yeri, şeylerinkiyle ikame edilmeye başlanmıştır. Görsellik, medyada yani kamusal alanda daha fazla etkili ve daha da fazla çocuksu bir şekilde ele alınmaktadır. Kahramanlık bu nedenlerden dolayı terk edilen bir tipoloji olmaktan uzaktır. Çocuklara ait bir dünyanın kahramanları, yetişkinler dünyasına hâkim olmaya başlamıştır. Egemenin istisnai durumlarda hukuka dayanmadan karar alması olarak ele alınan suç kahramanları, bu anlamda, egemenlik gösterisindedir. Volkan Yücel’in çalışması bize 21. yüzyıla girdiğimizde toplumsalın çökmekte olan bir milli duyguyla nasıl bağ kurmaya devam ettiğini okutmaktadır. vıı Tablolar ve Grafikler ıx Kısaltmalar xı Teşekkür xııı Önsöz: "Milli Suç Kahramanlığı" 1 Giriş 9 BİRİNCİ BÖLÜM Yapısalcı Kahramanlık 11 Yapısalcı Mitoloji ve Kahramanlık Çalışmaları 18 Kahramanın Transformasyonları (Arketipler) 18 Kahraman (Erkek)/Fedakarlık Arketipi 20 Rehber (İhtiyar Bilge Erkek/Kadın)/Y ardım Etme Arketipi 22 Geçit Gardiyanı/Sınanma Arketipi 23 Mesajcı/Uyarma Arketipi 23 Biçimdeğiştiren/Aldatma Arketipi 25 Gölge/Yok Etme Arketipi 25 Yancı/Koruma Arketipi 26 Hileci/Huzurbozma Arketipi 26 Mitolojik Anlatı Modeli Olarak "Erkeğin Arayış Macerası" Aşamaları 37 İKİNCİ BÖLÜM Erkeklik İncelemeleri 39 Kuramsal Erkeklik Çalışmalarının Belirişi 43 Hegemonik Erkeklik 47 Erkeklik ve Kahraman 51 Erkeklik ve Psikanaliz 58 Erkeklik, Temsil ve İktidar 64 Erkeklik ve Melodram 71 Türkiye'de Erkeklik Çalışmaları ( 1966-2012) 83 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Türk Dizileri ve Suç Kahramanlığının Belirişi 85 Yeşilçam Bağıyla Gelişen Türk TV'si 93 Özel Kanalların Taşıdıkları ve 90'larda TV Yapımcılığı 99 90'larda Suç Kahramanlığının Belirişi - Deli Yürek 'le Teatralleşen Suç 106 2000'lerde Türkiye ve ABD'de Politikkurgu Patlaması 114 2000'lerin Türk Suç Kahramanlığı Dizi ve Filmleri 125 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Suç Kahramanlığı Sentezi 127 Türk Suç Kahramanlığı Öykü Dünyası Sentezi, Arketip Temsiliyetleri ve Kahraman Anlatısı'yla Karşılaştırılması 128 Klasik/Mitolojik Anlatı Formu ve Türk Suç Kahramanlığı Draması Arasındaki Temel Benzerlikler vl içindekiler 130 Kahramanın Ölmesi 131 Kahramanın Umutsuz Aşkı 132 Kahramanın Ayartılabilmesi 132 Mesajcı, Kehanet, Doğaüstü lletişim 134 Kahraman ve Rehber 137 Yancılar/Eşlikçi Dostlar 140 Hileci Eğlencesi ve Tehlikesi 142 Kötü Adamlar ve Gölge 145 Metanomik Anlatım 147 Kahramanın İç ve Dış Çatışması 149 Kahraman ve Yolculuk Sekansı 153 Klasik/Mitolojik Anlatı Formu ve Türk Suç Kahramanlığı Draması Arasındaki Temel Farklar 153 Kadınların Ezilmesi 158 Karakterlerin Melodramatikleşmesi 166 Adalet, Küfür ve Şiddet 170 Öldürülemeyen Baba ve Kardeş Katli 183 BEŞİNCİ BÖLÜM Suç Kahramanlığı Kimlik ve Söylemi 185 2000'lerde Suç Kahramanlığı Zinciri ve Kimlikleri 197 Suç Dizilerinin Gerçeklik ve Kurgu Karmaşası 198 Gerçek Kişi ve Olaylara Göndermeler 204 Etnik, Dini ve Örfi Bağlantılar 2o6 Basına, Halka ve Dünyaya Yansımalar 211 2000'lerde Suç Kahramanı Söylem Analizi 219 AL TiNCi BÖLÜM Olağanüstü Kahraman 231 Ekler 233 EK 1 Yerli/Yabancı Dizi (1970-2009) ve Yerli/Yabancı Çocuk, Gençlik ve Animasyon Dizi (1971-2009) ve Yerli Film (1914-2009) Sayıları 235 EK 2 Yerli/Yabancı Diziler (1970-2009) ve Yerli/Yabancı Çocuk, Gençlik ve Animasyon Dizileri (1971-2009) ve Yerli Filmler (2006-2009) Dizini 359 EK 3 Yerli Polis/Suç Dizileri Dizini ( 1 975-2009) 363 EK 4 Türk Suç Kahraman ve Antikahramanları (1952-20 1 1 ) 365 EK 5 Suç Kahramanlığı Yapımları Künyeleri 369 EK 6 Suç Kahramanlığı Örneklem Özetleri 375 EK 7 Örneklem Suç Kahramanı Diyalogları 425 EK 8 Örneklem Suç Kahramanı Diyalog Analizleri 427 EK 9 Görüşmeler 431 Kaynakça 453 Dizin