İhvan-ı Safa Risaleleri II 2

hvan- safa Risalelerinin bu cildinde deiik ynleriyle Cisimsel-Doal Bilimler zerinde durulmaktadr. Doal bilimlerin kendi ilgi ve alma alanlar dahilinde olduu ifade edilerek, bu bilimlerin temelini, madde, suret, hareket, zaman, mekan ve bunlarn birbiriyle ilikisinin oluturduu hatrlatlmaktadr. Birinci risalede, bu be temel unsur deiik alardan ele alnmaktadr.kinci risale, ahlakn olgunlatrlmas konusunda sema ve alem adn tamaktadr. Burada, hava, ate, toprak ve su gibi kadim felsefede evreni oluturduu dnlen drt ana unsur (anasr- erbaa) zerinde durulmaktadr. Burada insan ve evren arasnda ok ynl bir karlatrma yaplarak evrenin insann bytlm hali olduu ileri srlmektedir. Ayrca krelerin oluumuna da geni yer verilir.Olu ve bozulu adn tayan nc risalede, ay alt alemdeki doal cisimler, bunlarn saylar, dzenleri gibi konular ele alnr. Burada cennet ve cehennemin mahiyeti hakknda ilgin yaklamlar sergilenir. Cennetin ruhlar alemi olduu, cehennemin ise devaml olu ve bozulua urayan ay alt alemdeki cicimler alemi olduu iddia edilir.Drdnc risalede meteoroloji zerinde durulmakta ve meteorolojik olaylar, zellikle scaklk ve soukluk deiik ynlerden ele alnmaktadr. Burada yamurun gkteki bir denizden akt eklindeki iddiann aslszl ortaya konulmaktadr. Maddenin oluumunu ele alan beinci risalede, maddeyi oluturan, tasarlayan ve biimlendiren gcn Tanr olduu hatrlatlmaktadr. Altnc risalede tabiatn mahiyeti zerinde durulmaktadr. Tabiatn, klli-feleki nefsin gc olduu ve bu gcn ay alt alemdeki btn cisimlere nfuz ettii ifade edilmektedir. Gezegenlerin snrlar ayr ayr ele alnmaktadr. Bitkilere ayrlan yedinci risalenin amac, bitki cinslerini, onlarn yaratlma ve gelime niteliklerini gstermek, yine onlarn ekil, renk, tat ve koku asndan eitli trlere ayrlmasnn; yapraklarnn, ieklerinin, tohumlarnn, ekirdeklerinin, bymelerinin, kklerinin, dallarnn ve gvdelerinin farkl olmasnn sebeplerini ortaya koymaktr.Sekizinci risale, doal cisimlerden saylan hayvanlar, hayvan trleri ve yaratl ekillerine tahsis edilmitir. Bu risalede, hayvanlarn yaratl ekli, oluum, geliim ve bymelerinin balangc, cinslerinin miktar, trleri, tabiatlar, zellikleri ve huy farkllklarndan bir ksmn anlatmak ve son hayvan mertebesinin ilk insan mertebesine ve son insan mertebesinin hava, felekler ve gk tabakalar sakinleri olan meleklerin ilk tabakasna bitiik olduu zerinde durulmaktadr. Burada insan ve hayvan arasndaki ilikiler anlatlrken neredeyse btn hayvanlar konuturularak ilgin fabllara yer verilmektedir. Dokuzuncu risale, insan bedeninin oluum ve geliim servenini ele almaktadr. Bu risalenin amac, canllarn cinslerini, ka eit olduklarn, grn ve tabiatlarnn farkl farkl olularn aklamaktr. Duyu ve duyum konusuna ayrlan onuncu risalede, duyu organlar ve fonksiyonlar zerinde durulmakta, bilgi kaynaklar le snrlanarak bunlarn, be duyu, akl ve burhan yolu olduu anlatlmaktadr. lk iki yolun btn insanlara, nc yolun ise zel insanlara ait olduu belirtilmektedir. Spermin ana rahmine dmesine ayrlan onbirinci risalede, yedi yldzn nutfeye (sperm) ve cenine etkilerini adm adm, ay ay anlatlmaktadr. nsann kk evren olduu tezinin ilendii onikinci risalede, insandaki btn zelliklerin evrende var olduu iddia edilerek birebir karlatrmalar yaplmaktadr.