Η οδός των πνευμάτων. Σουφισμός, πνευματοληψία και μαγεία στο Σουδάν

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια κριτική παρουσίαση της zar tumbura, μιας πνευματοληπτικής λατρείας στο Σουδάν, που εξασκείται κυρίως από μαύρους Αφρικανούς απογόνους δούλων. Παρακολουθώντας τους ιστορικούς μετασχηματισμούς της tumbura σ' ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από αραβο-ισλαμικές εκδοχές της σουδανικής ταυτότητας, το βιβλίο καταδεικνύει πώς η συμμετοχή στη λατρεία εκ μέρους των κοινωνικά υποδεέστερων πιστών τούς επιτρέπει να συγκροτήσουν μια θετική ταυτότητα ως "αληθινοί" μουσουλμάνοι και "πραγματικοί" κάτοχοι του Σουδάν. Μέσα από περίπλοκες τελετές, εκστατικούς χορούς και την εκτέλεση ιερών ωδών, τα μέλη της tumbura αφηγούνται με τα σώματά τους μια εναλλακτική ιστορία, όπου οι δούλοι πρόγονοί τους παρουσιάζονται ως ηρωικές φιγούρες ενός αγώνα που δυστυχώς χάθηκε, μια εναλλακτική ύπαρξη που αποσιωπήθηκε από τους νικητές της ιστορίας. Μέσα από την ανάλυση ενός πλούσιου εθνογραφικού υλικού, η μελέτη ανοίγει ένα παράθυρο για την κατανόηση ευρύτερων κοινωνικο-πολιτισμικών μετασχηματισμών σε μια κοινωνία στην οποία ο αραβικός και ο αφρικάνικος κόσμος συναντώνται μέσα σ' ένα κοινό σύμπαν ισλαμικού υβριδισμού και σε μια περίοδο βίαιης νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης κάτω από την κυριαρχία ενός αραβο-ισλαμικού καθεστώτος. Παράλληλα, μελετώντας τις πλέον πρόσφατες μορφές που η λατρεία της tumbura έχει πάρει, ο συγγραφέας αναλύει τα μαγικά εκείνα στοιχεία που αναδεικνύουν τη δύναμη της μαύρης Αφρικανής ιέρειας-μάγισσας σε ρυθμιστή της καθημερινότητας όσων επιζητούν τις υπηρεσίες της. Τα πνεύματα των δούλων στοιχειώνουν την πραγματικότητα όχι μόνο των απογόνων τους, αλλά και των απογόνων των δουλεμπόρων, σ' ένα παιχνίδι ισλαμικών αποχρώσεων με σκληρούς κανόνες και αβέβαιο αποτέλεσμα. Η ΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ Η ΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΠΕΡΙ ΠΝΕΥΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ 1. Το Σύνορο 2. Η πνευματοληψία 3. Το πεδίο 4. Μια πρόγευση Ο ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΟΣ 19ος ΑΙΩΝΑΣ 1. Δούλοι και ελεύθεροι, ή τα θεμέλια του παρόντος κατά το ένα ήμισυ 2. Δούλοι και ελεύθεροι: φαντασιακές κοινότητες με ασαφή όρια Η ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΣΥΝΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΩΝ 1. Πρώην δούλοι και ελεύθεροι, ή τα θεμέλια του παρόντος κατά το άλλο ήμισυ ΠΩΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ 1. Το πνεύμα του zar και οι λειτουργοί της tumbura 2. Η τελετουργική διαδικασία της tumbura 3. Η tumbura ως διαδικασία «ενανθρώπισης» των Sudani 4. Περί πνευματοληψίας, φορέων δράσης και υποκειμένων Η ΠΤΩΣΗ: c. 1980-2000 1. Μια κοινωνία υπό πίεση 2. Περπατώντας ανάμεσα στα ερείπια ΙΣΛΑΜΙΚΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ TUMBURA ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ 2. Ο πρόσκαιρος θρίαμβος του ισλαμικού καπιταλισμού Η TUMBURA ΚΑΙ Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜΙΚΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ 1. H tumbura και το bore στις αρχές του 21ου αιώνα 2. Μαγικές ουσίες και αυτόνομα πνεύματα 3. Tumbura vs. μαγεία, ή αλλιώς η tumbura στη Σαουδική Αραβία Η TUMBURA, Η ΜΑΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΝΟΜΗΣΗ TOY AZRAQ BANDA 1. Η ίδια η tumbura είναι kujur... μεταξύ άλλων πραγμάτων 2. Από το kujur στον Azraq Banda: περιήγηση στα ενδότερα του Sudan! Εαυτού 3. Ποιος φοβάται τους Sudani; 4. Η αυτονομία του Azraq Banda σε μια εξατομικευμένη οικονομία ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ TOY AZRAQ BANDA: Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ TOY BURRI ΑΒϋ HASHISH 1. Παιχνίδια με τη γη και τους ανθρώπους 2. Η περιπλανώμενη κοινότητα των ανθρώπων (nas) του Abu Hashish 3. Μακριά από μας αυτά τα πράματα... ΤΟ ΙΕΡΟ ΔΕΝΤΡΟ TOY AZRAQ BANDA: ΜΙΑ ΗΧΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΤΗΣ TUMBURA 1. Sid al-tumbura Mursal Joghan: ο πρωτοπόρος 2. Ο τάφος, οι ιεροφάνειες και η ιερή γεωγραφία των δέντρων 3. Δύο ιεραρχικές γραμμές, ή σχεδόν σαν την tumbura 4. Οι Azande, οι Banda, το φίδι και μια οιονεί λατρεία των προγόνων ΑΝΤΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ Η ΑΦΗΓΗΣΗ TOY ISMATL JUMA' MURJAL ΠΕΡΙ DAYM ΑΒϋ HASHISH Η αφήγηση του Muhammad Yusif περί Daym Abu Hashish