HULÂSATÜ’L-AHBÂR (Semhûdî’nin Medine Tarihinin Tercümesi)

KÜTÜPHANE BİLGİ KARTI Library of Congress A CIP Catalog Record Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî Semhûdî’nin Medine Tarihinin Tercümesi, Hulâsatü’l-Ahbâr 1. İslâm Tarihi, 2. Medine, 3. Semhûdî, 4. Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî, 5. Hulâsatü’l-Ahbâr ISBN: 978-975-17-5336-6 İÇİNDEKİLER TAKDİM 4 ÖNSÖZ 17 İNCELEME 21 İSLÂM TARİH LİTERATÜRÜNDE ŞEHİR TARİHİ YAZICILIĞINA GENEL BİR BAKIŞ 21 MEDİNE-İ MÜNEVVERE TARİHÇİSİ SEMHÛDÎ’NİN HAYATI VE ESERLERİ 24 A. Semhûdî’nin Hayatı 24 B. Semhûdî’nin Eserleri 29 1. Vefâ’ü’l-Vefâ bi-Ahbâri Dâri’l-Mustafâ 29 2. Hulâsatü’l-Vefâ bi-Ahbâri Dâri’l-Mustafâ 31 3. el-Vefâ bi-mâ Yecibü li-Hazreti’l-Mustafâ 31 ÂŞIK MUHAMMED B. ÖMER EL-HANEFÎ’NİN HAYATI VE ESERLERİ 32 A. Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî’nin Hayatı 32 B. Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî’nin Eserleri 34 1. İhtisâru’l-Hulâsa 34 2. Ahbâr-ı Mekkiyye 35 3. Şerh-i Şemâ’il-i Tirmizî 35 C. Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî’nin Hulâsatü’l-Ahbâr Adlı Medine Tarihi Tercümesi 35 Eser Hakkında Genel Malumat ve Eserin Neşrinin Önemi 35 Eserin Nüshaları 40 Eserin Muhtevası 43 METNİN TESİSİNDE TAKİP EDİLEN USUL 81 METİN 85 Hâzâ Kitâb-ı Medîne-i Münevvere Tevârîhi 87 BÂB-I EVVEL Medîne-i Münevvere’nün esmâ-i müteberrikesi ve dahi ba‘zı fevâ’id ki Belde-i Tâhire’ye müte‘allikdür, anlarun beyânındadur. 93 Evvelki Fasl Medîne-i Münevvere’nün esmâ-i şerîfelerini hurûf-ı teheccî tertîbi üzere beyân ider ki doksan beş ismdür. 93 İkinci Fasl Medîne-i Münevvere’nün fazîleti beyânındadur ve dahi sâ’ir bilâd üzere efdaliyyeti beyânındadur. 102 Üçünci Fasl Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretlerinün Medîne-i Münevvere ve ehli hakkında itdüği du‘âlar ve nakl-i vebâ ve tâ‘ûn ve Deccâl’den emîn olmak beyânındadur. 108 Dördünci Fasl Medîne-i Münevvere’nün mübârek türâbı ve dahi mîveleri beyânındadur. 113 Beşinci Fasl Medîne-i Münevvere’de ikāmet eylemek içün kandırmak ve dahi anda olmaklığa rağbet itdürmek ve dahi ol emâkin-i şerîfe günâhları ve habâsetleri gidermek bâbında ve anda bid‘at ihdâs eyleyenler hakkında va‘îd olan ve Medîne-i Münevvere’ye yâhûd Ehl-i Medîne’ye yaramazlık kasd idene olan cezâlar beyânındadur. 118 Altıncı Fasl Medîne-i Münevvere tahrîminde ve dahi ana müte‘allik olan ahkâm beyânındadur. 125 Yedinci Fasl Medîne-i Münevvere hareminün ahkâmı beyânındadur. 128 Sekizinci Fasl Medîne-i Münevvere’nün hasâ’isi beyânındadur. 132 Dokuzuncı Fasl Medîne-i Münevvere’nün ibtidâsında ve intihâsında vâki‘ olan umûr beyânındadur. 143 Onuncı Fasl Nâr-ı Hicâz zuhûrındadur ki Medîne-i Münevvere arzından zâhir olup Medîne haremine yakın geldükde söyündi. 153 İKİNCİ BÂB Rasûl-i Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem ziyâretleri ve Mescid-i Nebevî fazîleti beyânındadur. Ve dahi ana müteallık olan umûrun beyânındadur. 162 Fasl-ı Evvel Medîne-i Münevvere’yi ziyâret eylemek fazîleti ve ziyâret niyyeti ile ol cânibe yük bağlayup sefer kılmak ve ziyâret nezr eylemek ve anun içün icâre eylemek ahkâmı beyânındadur. 162 Fasl-ı Sânî Hakk Sübhânehû ve Te‘âlâ’nun dergâh-ı âlîsinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellemi vesîle eylemekde ve dahi ziyâret oldukda ol Cenâb-ı âlî-şâna müteveccih olmaklık bâbında ve sâ’ir âdâb-ı ziyâret ve mücâveret beyânındadur. 172 Fasl-ı Sâlis Mescid-i Şerîf-i Nebevî ve Ravza-i Mutahhara ve Minber-i Müşerrefe fezâ’illeri beyânındadur, alâ Müşerrifihâ ezke’ttahiyye. 200 ÜÇÜNCİ BÂB Rasûl-i Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellemün kudûm-i şerîflerinden evvel Medîne-i Münevvere’de kadîmden sâkin olan kimesnelerün beyânındadur ki zikr olunur. 215 Fasl-ı Evvel Hazret-i Nûh aleyhi’s-selâmun tûfânından sonra Medîne’de kimler sâkin olmışlardur ve ba‘dehû Yehûd süknâları ve anlardan sonra Ensâr-ı Ahyâr süknâları ve nesebleri ve anlarun keyfiyyet-i galebeleri Yehûd üzere ve dahi Yehûd’un Tübba‘ ile ve kavmiyle vâki‘ olan ahvâlleri beyânındadur. 215 Ensâr-ı Ahyâr’un ahbârı mücmelen budur ki zikr olunur 221 Fasl-ı Sânî Hazret-i Risâlet-penâh sallallâhu aleyhi ve selleme Evs ve Hazrec Akabe-i Ûlâ’da ve Sâniye’de mütâba‘at ve mübâya‘at itmekle müşerref olmalarıdur. Ve ol Hazret’ün sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke-i Mükerreme’den Medîne-i Münevvere’ye ahvâl-i hicreti ve Kubâ’da nüzûlleri beyânındadur. 226 Ammâ bu Üçünci Fasl Hazret-i Risâlet-penâh aleyhi’s-salavâtü minallâh Medîne-i Münevvere’ye dâhil olup Ebû Eyyûb-ı Ensârî radıyallâhu anh evinde sâkin oldukları beyânındadur. Ve dahi sinîn-i Hicret’de vâki‘ olan kazıyyelerün ba‘zı ahvâli beyânındadur. 245 DÖRDÜNCİ BÂB İmâret-i Mescid-i Nebevî beyânındadur. Dahi ana müte‘allik olan umûr ve Ezvâc-ı Tâhirât hücreleri beyânındadur. 262 Fasl-ı Evvel Server-i Kâ’inât ve Hulâsa-i Mevcûdât aleyhi minallâhi ezke’t-tahiyyât Mescid-i Şerîf’i binâ eyledükleri beyânındadur. Ve dahi Mescid-i Şerîf, Hazret-i Rasûl aleyhi’s-selâm zamân-ı şerîflerinde vüs‘ati her cânibden kaç arşun idi, anun beyânındadur. 262 İkinci Fasl Kıble Mekke-i Mükerreme’ye tahvîlinden evvel ve sonra Hazret sallallâhu aleyhi ve sellemün makām-ı şerîfleri beyânındadur ve dahi ana müte‘allik olan umûr beyânındadur. 269 Üçünci Fasl Ciz‘ ve minber haberi ve Mescid-i Şerîf’ün direkleri beyânındadur. 271 Dördünci Fasl Hulâsa-i Mevcûdât aleyhi ezke’t-tahiyyât hazretlerinün hucerât-ı şerîfeleri ve dahi Hazret-i Fâtımatü’z-Zehrâ radıyallâhu anhânun hücre-i münîfeleri beyânındadur. 283 Beşinci Fasl Rasûl-i Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem sedd ile emr eyledükleri kapular beyânındadur ve anlardan istisnâ olan kapunun beyânındadur. 286 Altıncı Fasl Emîrü’l-Mü’minîn Ömer radıyallâhu anh Mescid-i Şerîf’de ziyâde eyledüği beyânında ve dahi ittihâz-ı batîhâdur ol nâhiyede. 292 Yedinci Fasl Emîrü’l-Mü’minîn Osmân radıyallâhu anh ziyâdesinde ve dahi maksûre beyânındadur. 296 Sekizinci Fasl Velîd bin Abdülmelik ziyâdesi beyânındadur. Ve dahi mihrâb ve şerefât ve menârât ittihâzındadur. Ve dahi Mescid-i Şerîf’de cenâze namâzın kılmağı men‘ eylemek beyânındadur. 301 Dokuzuncı Fasl Mehdî-Billâh ziyâdesi beyânındadur. 306 Onuncı Fasl Kubûr-ı Şerîfe’ye hâvî olan Hücre-i Şerîfe’ye müte‘allik umûr ve ahbârun beyânında ve dahi kubûr-ı münevverenün sıfatında ve dahi Hücre-i Şerîfe’ye dâ’ir olan dîvârun beyânındadur. 308 On Birinci Fasl Rasûl-i Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellemün re’s-i şerîfi ve vech-i neyyir-i latîflerinün alâmeti ve Makām-ı Cibrîl aleyhi’s-selâm ve Hücre-i Şerîfe’yi ruhâm ile te’zîr ve tahlîk ve me‘âlîk ve Hücre-i Şerîfe üzere dâ’ir olan maksûre ve üzerinde olan kubbe-i şerîf beyânındadur. 319 On İkinci Fasl Mücedded imâret beyânındadur. Ve dahi Hücre-i Şerîfe’nün sakfını Mescid-i Şerîf sakfınun tahtında kubbe-i muhtasara-i latîfe ile tebdîl ve dahi Kubbe-i Şerîfe mukarrer olduğı vech üzere tasvîrün beyânındadur. 329 On Üçünci Fasl Hücre-i Şerîfe’nün havâlîsinde hendek kazup rasâs ile doldurup ve dahi ana müte‘allik olan kelâm beyânındadur. 337 On Dördünci Fasl Evvelki harîk ki Harem-i Muhterem-i Şerîf’ün cemî‘isine müstevlî olmışdı ve anda olan eşyâya. Ve dahi ikinci harîk ve ana müretteb olan umûrun beyânındadur. 344 Tetimme 357 On Beşinci Fasl Mescid-i Şerîf müştemil olduğı umûrun beyânındadur, revâklardan ve direklerden ve etrâfında olan hücrelerden ve gayrı her ne ise. Dahi Mescid-i Şerîf’e kum döküp tebhîr ve tatyîb idüp ve çerâğlar yakılup ve ana benzer nesnelerün beyânındadur. 359 On Altıncı Fasl Mescid-i Şerîf’ün kapularında ve havhalarında ya‘nî küçücek kapularınun beyânındadur. 367 On Yedinci Fasl Mescid-i Şerîf’ün çevresinde vâki‘ olan Belât ve Medîne-i Münevvere’nün kal‘ası ve bâzârı beyânındadur. 376 BEŞİNCİ BÂB Musallâ-yı İyd ve Medîne-i Münevvere’de olan mesâcid-i Nebeviyye, dahi Medîne-i Münevvere’nün mekābiri ve Uhud Dağı fazîletleri ve Uhud şühedâsı fazîletleri beyânındadur. 383 Evvelki Fasl Musallâ-yı İyd beyânındadur. 383 İkinci Fasl Mescid-i Kubâ ve Mescid-i Dırâr beyânındadur. 386 Üçünci Fasl Server-i Enbiyâ ve Hulâsa-i Asfiyâ namâz kıldukları sâ’ir mesâcid beyânındadur ki mekânları zamânımızda ma‘lûmdur. 397 Dördünci Fasl 412 Mevzi‘i ma‘lûm olmayup ciheti ve cevânibi ma‘lûm olan mesâcid-i şerîfe beyânındadur ki Hazret-i Peygamber’ün sallallâhu aleyhi ve sellem anlarda namâz kıldukları mervîdür. 412 Beşinci Fasl Medîne-i Münevvere mekābirinde ve anda medfûn olan Ehl-i Beyt’den ve Ashâb-ı Kirâm’dan -rıdvânullâhi aleyhim ecma‘în-, dahi Medîne-i Münevvere’de defn olunan Ümmet-i Muhammed’ün fazîletleri beyânındadur. 413 Altıncı Fasl Uhud Dağı fazîleti beyânındadur ve dahi yanında olan şühedâ-i sü‘adâ fazîletleri beyânındadur. 429 ALTINCI BÂB Medîne-i Münevvere’nün âbâr-ı mübâreke ve ayn ve gırâs ve Hazret-i Peygamber sallallâhu aleyhi ve selleme mensûb olan sadakāt beyânındadur. 436 Fasl-ı Evvel Medîne-i Münevvere’de olan âbâr-ı mübâreke ya‘nî mübârek kuyular beyânındadur, hurûf-ı hecâ tertîbi üzere tertîb olup beyân olunmışdur. 436 Tetimme 450 Fasl-ı Sânî Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellemün vakfları beyânındadur. 451 YEDİNCİ BÂB Hazret’e sallallâhu aleyhi ve sellem mensûb olan mesâcid beyânındadur ki seferlerde ve gazavât-ı mübârekede anlarda namâz kılmışlar. 456 Fasl-ı Evvel Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke-i Mükerreme’ye giderken sülûk eyledükleri yolda vâki‘ olan mesâcid-i şerîfeler beyânındadur ki tarîk-ı Enbiyâ aleyhimü’s-salâtü ve’s-selâmdur. 456 Fasl-ı Sânî Hâlâ Medîne-i Münevvere’den Mekke-i Mükerreme’ye varup gelinen ma‘rûf ve meşhûr olan tarîk-ı meslûkede vâki‘ olan mesâcid-i me’sûre beyânındadur. 463 Fasl-ı Sâlis Gazavât-ı mübârekede Hazret sallallâhu aleyhi ve sellem namâz kıldukları mesâcid-i şerîfe beyânındadur. 464 SEKİZİNCİ BÂB Evdiye ve âtâm ve ba‘zı a‘mâl ve cibâl-i Medîne-i Münevvere alâ Müşerrifihâ ezke’t-tahiyye beyânındadur. 468 Fasl-ı Evvel Medîne-i Münevvere’nün evdiyesi beyânındadur. 468 Fasl-ı Sânî Medîne-i Münevvere’nün mübârek emkine ve cibâl ve âtâm ve a‘mâline müte‘allik olan elfâz zabtındadur hurûf-ı teheccî tertîbi üzere. HÂTİMETÜ’L-KİTÂB 566 Tezyîl 582 KAYNAKÇA 585 DİZİN 589 EKLER 619