فصل‌های حقوق بنیادین

Hoofdstuk 1. Inleiding Hoofdstuk 2. Geschiedenis en achtergronden 2.1 Introductie 2.2 Geschiedenis 2.2.1 Athene en de Griekse staatsleer 2.2.2 Christendom en Middeleeuwen 2.2.3 Achtergrond van de opkomst van de idee van grondrechten 2.2.4 Contractstheorieën: Hobbes en Locke 2.2.5 Positivering van grondrechten 2.2.6 Nederland: Zeven Provinciën en Bataafse Republiek 2.2.7 Nederland: 1813 —heden 2.2.8 Internationalisering: Verenigde Naties 2.2.9 Internationalisering: Europa 2.3 Drie themata 2.3.1 Klassieke en sociale grondrechten 2.3.2 Universaliteit van grondrechten 2.3.3 Grondslagen: menselijke waardigheid en democratie 2.4 Conclusie Hoofdstuk 3. Dragers van grondrechten 3.1 Inleiding 3.2 Individuen 3.3 Groepen en rechtspersonen 3.4 Overheid 3.5 Conclusie Hoofdstuk 4. Rechtsbescherming 4.1 Inleiding 4.2 Instellingen en organen 4.3 De Nederlandse rechter 4.3.1 Verdragsbepalingen 4.3.2 Grondwet 4.4 Europa 4.4.1 HetEHRM 4.4.2 Europese Unie 4.5 Internationale procedures 4.6 Conclusie Hoofdstuk 5. Reikwijdte en interpretatie 5.1 Inleiding 5.2 Reikwijdte en beperkingsmogelijkheden 5.3 De wijze van formulering 5.3.1 Typerend element 5-3.2 Juridisch-technische omschrijving of open norm 5.3.3 Onderscheid binnen de reikwijdte 5.3.4 Accessoire rechten 5.4 Objectivering reikwijdte 5.4.1 Objectivering reikwijdte vrijheid van godsdienst en levensovertuiging 5.4.2 Objectivering reikwijdte vrijheid van meningsuiting 5.4.3 Objectiveren reikwijdte respect voor het privé-leven 5.4.4 Afstand van grondrechten 5.5 Interpretatiemethoden 5.5.1 Tekstuele interpretatie 5.5.2 Wetshistorische interpretatie 5.5.3 Analoge interpretatie 5.5.4 Systematische interpretatie 5.5.5 Teleologische interpretatie 5.6 Interpretatie op meer niveaus 5.7 Conclusie Hoofdstuk 6. Beperking van grondrechten 6.1 Inleiding 6.2 Overzicht van soorten bepalingen 6.2.1 Absoluut geformuleerd 6.2.2 Duidelijk omschreven uitzonderingen 6.2.3 Bepalingen met een clausulering 6.3 Beperkingsclausules EVRM en HvEU 6.3.1 Introductie 6.3.2 Clausulering artikel 8 t/m 11 EVRM 6.3.3 Bij wet voorzien 6.3.4 Legitiem doel 6.3.5 Noodzakelijkheidstoets 6.3.6 Democratische samenleving 6.3.6.1 Vrijheid voor politieke partijen 6.3.6.2 Maatschappelijke discussie en democratische samenleving 6.3.7 Overige beperkingsmogelijkheden EVRM en HvEU 6.4 Grondwettelijke beperkingssysteem 6.4.1 Grondwettelijke clausulering 6.4.2 Delegatie 6.4.3 Algemene en bijzondere beperkingen 6.4.4 Bijzondere rechtsposities 6.4.5 Geen misbruik van grondrecht bepaling in Grondwet 6.5 Conclusie Hoofdstuk 7. Positieve verplichtingen 7.1 Inleiding 7.2 Positieve verplichtingen en de Grondwet 7.3 Internationale theorievorming 7.4 Positieve verplichtingen en het EVRM 7.5 Voorbeelden van positieve verplichtingen Hoofdstuk 8. Horizontale werking 8.1 Inleiding 8.2 Voors en regens van horizontale werking 8.3 Horizontale werking en de Grondwet 8.4 Directe en indirecte werking 8.5 Nadere regeling door de wetgever 8.6 Horizontale werking in Straatsburg 8.7 Receptie in het Nederlandse recht Hoofdstuk 9. Samenloop en botsing 9.1 Inleiding 9.2 Samenloop 9.2.1 Samenloop van grondrechten bij de Nederlandse rechter 9.2.2 Samenloop van grondrechten bij het EHRM 9.3 Botsing 9.3.1 Botsende grondrechten bij de Nederlandse rechter 9.3.2 Botsende grondrechten en de Nederlandse wetgever 9.3.3 Botsende grondrechten en de Europese Unie 9.3.4 Botsende grondrechten bij het EHRM Hoofdstuk 10. Interactie van rechtsordes 10.1 Inleiding 10.2 De verhouding tussen de Europese Unie en het EVRM 10.2.1 De Europese Unie in de rechtspraak van het EHRM 10.2.2 Mensenrechten in de Europese Unie 10.3 Botsende rechtsordes 10.3.1 Conflictoplossing 10.3.2 Conflictvermijding 10.3.3 De Solange-benadering 10.3.4 Toerekening en rechtsmacht 10.4 Conclusie Hoofdstuk 11. Rechter en wetgever 11.1 Introductie 11.2 Sociale grondrechten 11.3 Voorziening door rechter of wetgever? 11.4 Verdergaande bescherming - op grond van het EVRM? 11.5 Conclusie Afkortingen Jurisprudentie register "Dit boek behandelt de zogeheten algemene leerstukken van grondrechten: historische en theoretische achtergronden, de vraag wie rechthebbenden zijn, rechtsbescherming, methoden van interpretatie en reikwijdte, beperkingen, positieve verplichtingen, horizontale werking, samenloop en botsing van grondrechten, interactie van rechtsordes en de taakverdeling tussen wetgever en rechter.De genoemde thema's worden rijkelijk geïllustreerd aan de hand van specifieke grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, de privacy en het gelijkheidsbeginsel. De lezer maakt op die manier toch kennis met de afzonderlijke grondrechten, terwijl de voorbeelden ervoor zorgen dat het concrete belang van de algemene leerstukken wordt onderstreept.Daarom is dit boek voor iedere (aankomende) jurist van belang. Het is in het bijzonder geschreven voor het universitair onderwijs." -- Achterzijde omslag "Dit boek behandelt de zogeheten algemene leerstukken van grondrechten: historische en theoretische achtergronden, de vraag wie rechthebbenden zijn, rechtsbescherming, methoden van interpretatie en reikwijdte, beperkingen, positieve verplichtingen, horizontale werking, samenloop en botsing van grondrechten, interactie van rechtsordes en de taakverdeling tussen wetgever en rechter. De genoemde thema's worden rijkelijk geïllustreerd aan de hand van specifieke grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, de privacy en het gelijkheidsbeginsel. De lezer maakt op die manier toch kennis met de afzonderlijke grondrechten, terwijl de voorbeelden ervoor zorgen dat het concrete belang van de algemene leerstukken wordt onderstreept."