Hellenistik ve Roma Çağlarında Likya'da Yerel Tanrı ve Tanrıçalar

Likya'nın dinsel yaşamına ilişkin ilk belgeler, M.ö. V. ve IV.yy.a tarihlenen Likçe ve Hellence-Likçe çift dilli yazıtlardır. Bu yazıtların birçoğu mezar yazıtlarıdır ve ihtiva ettiği konu da şüphesiz mezar ihlalleri ve bunlara karşı alınacak önlemlerdir. Tanrıların Likçe adlarının yanı sıra çift dilli yazıtlarda da Hellence versiyonlarıyla karşılaşılmıştır. Hellen dilinin, Hellenistik Çağ itibariyle etkin gücü karşısında artık dinsel yaşamda da bir Hellenleşme süreci hızlanmaya başlamıştır. Likçe isimlerle anılan tanrıların Hellen pantheonu'nda yer alan önemli tanrılarla özdeşleştirildikleri görülmektedir. Bu özdeşleştirme daha çok ortak özellikler üzerinden, bir Likya'lı tanrının &;laquo&;#59;Hellen giysisi&;raquo&;#59; içindeki halidir.Hellenizasyonun yoğun yaşandığı Hellenistik Çağ öncesi ve Hellenistik Çağ sırasında Hellen tanrılarının kabullenildiği ve yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Bu dönemde yerel kültler için uzun bir sessizlik dönemi yaşandığını düşünebiliriz. Fakat bu sessizlik sadece Hellenistik Çağ sonuna kadar devam etmiş&;#59; hatta bu dönemde Sozon, Sabazios ve Kabireoi gibi yerel tanrıların tapım görmeye devam ettikleri anlaşılmıştır.İşte Likya'da syncretismus'a uğramamış, Anadolu kökenliği kabul edilmiş veya sadece Likya'da tebcil edildiği görülen, ama Hellen kökenli olmadığı kabul edilen birçok kült Roma İmparatorluk Çağı sonuna dek, adak yazıtları, sikkelerdeki betimlemeleri ve arkeolojik kalıntılardan anlaşıldığı üzere, önemli kült alanlarıyla dinsel yaşamda önemli rollere sahip olmuşlardır. Çeşitli epitheton'larla anılan Ana Tanrıçalar, Eril Tanrılar, Likya'da önemli bir kült olan Kakasbos, Hitit Oniki Yeraltı Tanrıları'nın devamı olduğu düşünülen Oniki Tanrılar, Theoi Dikaioi, çifte baltalı Vahşi Tanrılar, sadece mezar yazıtlarında adları geçen Yeraltı Tanrıları Likya'nın renkli dinsel yaşamında önemli yerel kültleri oluşturmakta idiler... Likya'nn dinsel yaamna ilikin ilk belgeler, M.. V. ve IV.yy.a tarihlenen Like ve Hellence-Like ift dilli yaztlardr. Bu yaztlarn birou mezar yaztlardr ve ihtiva ettii konu da phesiz mezar ihlalleri ve bunlara kar alnacak nlemlerdir. Tanrlarn Like adlarnn yan sra ift dilli yaztlarda da Hellence versiyonlaryla karlalmtr. Hellen dilinin, Hellenistik a itibariyle etkin gc karsnda artk dinsel yaamda da bir Hellenleme sreci hzlanmaya balamtr. Like isimlerle anlan tanrlarn Hellen pantheonu'nda yer alan nemli tanrlarla zdeletirildikleri grlmektedir. Bu zdeletirme daha ok ortak zellikler zerinden, bir Likya'l tanrnn "Hellen giysisi" iindeki halidir. Hellenizasyonun youn yaand Hellenistik a ncesi ve Hellenistik a srasnda Hellen tanrlarnn kabullenildii ve yaygn olduu anlalmaktadr. Bu dnemde yerel kltler iin uzun bir sessizlik dnemi yaandn dnebiliriz. Fakat bu sessizlik sadece Hellenistik a sonuna kadar devam etmi; hatta bu dnemde Sozon, Sabazios ve Kabireoi gibi yerel tanrlarn tapm grmeye devam ettikleri anlalmtr. te Likya'da syncretismus'a uramam, Anadolu kkenlii kabul edilmi veya sadece Likya'da tebcil edildii grlen, ama Hellen kkenli olmad kabul edilen birok klt Roma mparatorluk a sonuna dek, adak yaztlar, sikkelerdeki betimlemeleri ve arkeolojik kalntlardan anlald zere, nemli klt alanlaryla dinsel yaamda nemli rollere sahip olmulardr. eitli epitheton'larla anlan Ana Tanralar, Eril Tanrlar, Likya'da nemli bir klt olan Kakasbos, Hitit Oniki Yeralt Tanrlar'nn devam olduu dnlen Oniki Tanrlar, Theoi Dikaioi, ifte baltal Vahi Tanrlar, sadece mezar yaztlarnda adlar geen Yeralt Tanrlar Likya'nn renkli dinsel yaamnda nemli yerel kltleri oluturmakta idiler...