Bir Yanılsamanın Geleceği • Uygarlık ve Hoşnutsuzlukları

Avusturya mparatorluunda Freibergde doan ve daha sonraki yaamn Viyanada geiren Sigmund Freud (1856- 1939) psikiyatride Ruhzmleme okulunu kurdu ve insan davrannn bilinsiz belirleyicileri zerine byk lde tutarl bir aklama gelitirdi. ok okuyan, yolculuk yapmay ve arkeolojik nesneler toplamay seven Freud ailesine ve dostlarna byk ballk gsteren biri idi. Freud kiiliin nrolojiye indirgenebileceine inanan fizyolog profesr Ernst Brcke altnda deerli yllarn harcadktan sonra, bir kez de kart uca geerek histerinin iyiletirilmesinde hipnoz uygulaymn kullanan Parisli psikiyatrist Charcotya katld. Viyanaya dndkten sonra Martha Beryas ile evlenen Freud zel olarak almaya balad. Bir sre sonra hipnozu btnyle gereksizletiren zgr arm yoluyla hastalarda patolojik belirtilerin nedenleri olan bilinsiz ya da basklanm gerecin yeniden bilinli olmasn salayabildiini kefetti. Bu ilemin sonucunda belirtiler ortadan kalkyordu. Freud saaltm yntemine psikanaliz adn verdi. Kitaplar ve konferanslar bir yandan ona ksa bir sre iinde byk n kazandrrken, te yandan tp topluluunun byk blm tarafndan knanmasna yol at. Zamanla aralarnda Eugen Bleuler ve Karl Jung da olmak zere ok sayda parlak aratrmac Freudun kuram evresinde alma gruplar oluturdu. lk Uluslararas Psikanaliz Kongresi 1908de Salzburgda topland. 1938de Avusturya Nazi Almanyasna katlnca Freud Viyanadan ayrlarak son yllarn ailesi ile birlikte Londrada geirdi. Bir Yanlsamann Gelecei (1927) din zerine Aydnlanma tininde yazlan en yzeysel eletirilerden biridir. Freud bu denemesinde grlerini inanl bir ateistin bak asndan sunar ve dinsel inanc gereklememi ocukluk dileklerine bal bir sinirce sorunu olarak, ve dinsel retileri dilek gereklemesi tarafndan gdlenen bir inanlar ktlesi olarak grr. Bylece dini insan duygusunu ilgilendiren bir konu olarak deil, ama sonlu pozitif bilginin kt alma olarak yarglar. Freud duygunun bir sinirce olmadn gzden karm grnr, ve Tanr tasarm altnda dnlen sonsuzun kendi bakasnda kendini bulma olarak sevgi ya da Eros olduunu, byle duygu sonsuzunun sevgiden baka birey olmadn grmeyi istemez. 1929da Nazizmin Almanyada ve Avusturyada byyen gcnn gzda altnda yazlan Uygarlk ve Honutsuzluklar genel olarak kltr insan doasndaki ruhbilimsel kkenleri ile ilikilendirir ve kltrel insann ruhsal yapsnda yatan basklanm bilinsiz elerin btn bir insan yazgsnda oynayabilecei rol irdeler. Usun zerinde hibir yetke yoktur diyebilen Freud uygarln yazgsnn usa ve istence bal olmadn, ama igdnn, aslnda zerk bir Yoketme gdsnn keyfine kaldn dnyormu izlenimini verir. Aziz Yardml "Saldırganlık eğiliminin insanda kökensel, bağımsız içgüdüsel bir eğilim olduğu duruş noktasını kabul ediyorum ve uygarlığın en güçlü engeli onda bulduğu görüşüne geri dönüyorum... Şimdi ekleyebiliriz ki, uygarlık tekil insan bireyleri, ondan sonra aileleri, daha sonra ırkları, halkları, ulusları daha büyük bir birliğe, insanlık birliğine kaynaştırmayı isteyen Eros'un hizmetindeki bir süreçtir. Bunun niçin olması gerektiğini bilmiyoruz; bu tam olarak Eros'un işidir. Bu insan kitlelerinin libidinal olarak birbirlerine bağlanmaları gerekecektir; yalnızca zorunluluk, yalnızca emek topluluğunun üstünlüğü onları birarada tutamayacaktır. Ama insanın doğal saldırganlık içgüdüsü, birinin herkese ve herkesin birine karşı düşmanlığı bu uygarlık izlencesinin karşısında durur. Bu saldırganlık içgüdüsü Eros'un yanında bulduğumuz ve dünya egemenliğini onunla paylaşan ölüm içgüdüsünün türevi ve başlıca temsilcisidir. Ve şimdi, sanırım, uygarlığın gelişiminin anlamı bundan böyle bizim için bulanık değildir. Bize, insan soyunun ortasında yer aldığı biçimiyle, Eros ve Ölüm arasındaki, yaşam içgüdüsü ve ölüm içgüdüsü arasındaki kavgayı göstermelidir. Bu kavga genel olarak yaşamın özsel içeriğidir ve bu nedenle ekinsel gelişim kısaca insan türünün yaşam kavgası olarak betimlenebilir. Ve Devlerin bu kavgasını çocuk bakıcılarımız Gökler üzerine ninni söylemekle yatıştırmaya çalışırlar." -Sigmund Freud, Uygarlık ve Hoşnutsuzlukları- Araştırma,Psikoloji