آتن و آتیک در پیش‌تاریخ: مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی، آتن، ۲۷-۳۱ مه ۲۰۱۵

The numerous rescue excavations conducted in Athens and Attica by the Archaeological Service during and after the major construction projects of the 2004 Olympic Games brought to light significant new prehistoric finds which have transformed our understanding of the region in prehistory. However, despite their importance, the new discoveries had remained mostly unnoticed by the international community, as the results were scattered in various publications, and no synthesis was ever attempted. The goal of the 2015 international conference Athens and Attica in Prehistory, which was organized by the American School of Classical Studies at Athens, the University of Athens (Department of Archaeology and History of Art), the Museum of Cycladic Art and the Ephorate of Antiquites of East Attica (Hellenic Ministry of Culture) was to gather scholars working in the region and present for the first time a survey of Attic prehistory which would include the most recent discoveries and integrate over a century of scholarship. The 668- page conference proceedings include over 66 papers in Greek and English with sections dedicated to topography, the palaeo-environment, the Neolithic, the Chalcolithic transition, the Early Bronze Age, the Middle and Late Bronze Age, as well as the contacts between Attica and its neighbouring regions. A series of new detailed maps, derived from an exhaustive GIS-related database, provide the most up to date topographical and archaeological survey of Prehistoric Attica. Athens and Attica in Prehistory provides the most complete overview of the region from the Neolithic to the end of the Late Bronze Age. Its importance goes beyond the field of Aegean prehistory, as it paves the way for a new understanding of Attica in the Early Iron Age and indirectly throws new light on the origins of what will later become the polis of the Athenians. Contents Abbreviations Catalogue of Prehistoric Sites in Attica Site Distribution Maps List of Authors Introduction TOPOGRAPHY East Attica: The Prehistoric Finds in the 21st Century • Eleni Andrikou Thorikos in Context: Τhe Prehistory • Eleni Andrikou PALAEOENVIRONMENT The Contribution of Simulated Lithostratigraphy in the Geoarchaeological Research of the Athenian Basin during the Holocene • Dimitrios Vandarakis, Kosmas Pavlopoulos, Kostas Vouvalidis, Eric Fouache and Vasilios Kapsimalis Long-Term Sea Level Changes in the Saronic and Southern Euboean Gulfs • Kosmas Pavlopoulos, Dimitrios Vandarakis, Sylvian Fachard, Alex R. Knodell and Vasilios Kapsimalis Bronze Age Depositions at the Phaleron Delta Wetland: Approaches to Interpretation • Odysseas Kakavakis and Irini Skiadaresi UPPER PALAEOLITHIC/MESOLITHIC - NEOLITHIC ERA Searching for the Pleistocene/Holocene Transition: The Case of the Lithic Industry from the Anonymous Schisto Cave at Keratsini • Antigoni Papadea, Fanis Mavridis, Despoina Minou-Minopoulou, Daisuke Yamaguchi and Orestis Apostolikas Ο νεολιθικός οικισμός της Παλλήνης • Γιώργος Σταϊνχάουερ Λουτρός Παλλήνης. Προκαταρκτικά συμπεράσματα για τη χρήση του χώρου κατά τη Νεολιθική Εποχή • Αναστασία Ράμμου και Παναγιώτα Ζούβελου Neolithic Settlement at Gyalou, Spata • Zoe Zgouleta A Neolithic Site at Kalyvia Thorikou (Mesogeia): Preliminary Report on the Architectural Remains • Stella Raftopoulou and Iraklis Tsonos Νέα ευρήματα από τη νεολιθική Νέα Μάκρη: η λιθοτεχνία του αποκρουσμένου λίθου και ενδεικτική κεραμική από την ακτή • Πέλλη Φωτιάδη και Μαρία Συρίγου Η προïστορική τοπογραφία στη βόρεια Αττική: Πρόσφατες ανακαλύψεις • Δημήτριος Παλαιολόγος και Μαρία Στεφανοπούλου The Northern Attic Basin in the Early/Middle Neolithic: The Household Vessels • Stella Katsarou, Dimitrios Palaiologos and Maria Stefanopoulou From Mount Aigaleo to Mount Penteli: New Prehistoric Finds from Attic Caves • Alexandra Mari The Northern Hill at the Peninsula of Laimos in Vouliagmeni: Preliminary Evidence from the Prehistoric Site • Mairy Giamalidi, Amygdalia Andreou and Ioulia Lourentzatou FINAL NEOLITHIC / EARLY BRONZE AGE TRANSITION The End of the Neolithic and the Transition to the Early Bronze Age in Attica (Mid 5th – Late 4th Millennium BC): Present State and Research Perspectives • Zoï Tsirtsoni Recent Finds from Final Neolithic and Early Bronze Age Silver Production Sites in Southeastern Attica • Myrto Georgakopoulou, Kerasia Douni, Michalis Ginalas, Olga Kakavogianni and Ioannis Bassiakos The Metal Resources of Laurion during the Early Bronze Age. A Synthesis of the Archaeological and Archaeometric Data • Maria Kayafa Thorikos in the Neolithic and the Early Bronze Age: A View from the Mine 3 Pottery • Margarita Nazou Subterranean Chambers of Final Neolithic and Early Bronze Age Date in Koropi and Merenda (Mesogeia), Attica • Olga Kakavogianni Η κεραμική του τέλους της Νεολιθικής και των αρχών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού από τον οικισμό της Μερέντας στο Μαρκόπουλο • Κλειώ Δημητρίου Λιθοτεχνίες της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού: Η περίπτωση της Μερέντας • Ιωάννα Σπηλιωτακοπούλου Οι παλαιότεροι τάφοι στο Τσέπι Μαραθώνος • Μαρία Παντελίδου Γκόφα Bioarchaeological Approach to Early Helladic Attica: The Human Skeletal Remains from Tsepi at Marathon (1970-1973 Excavations) • Eleni-Anna (Eleanna) Prevedorou Deposit 39 of the Prehistoric Cemetery at Tsepi (Marathon, Greece): Preliminary Results from the Petrographic Analysis of the Pottery • Panagiotis Pomonis Οι οστέινοι «χρωματοτρίπτες» της Χαλκολιθικής και ΠΕ περιόδου • Δημήτρης Κουφοβασίλης Η Ακρόπολη της Αθήνας κατά την Τελική Νεολιθική και Πρωτοχαλκή περίοδο. Νέα στοιχεία από την ανασκαφή D. Levi • Βασιλική Ελένη Δημητρίου EARLY BRONZE AGE EB II Ceramic Production in Attica • Kerasia Douni The Study and Reconstruction of Food Production and Processing Practices in Early Bronze Age Koropi, Attica • Maria Mexi, Kerasia Douni, Evi Margaritis and Angelos Hadjikoumis Μία πρωτοελλαδική εγκατάσταση στο Μοσχάτο • Στέλλα Χρυσουλάκη, Ιωάννα Μαυροειδή και Κυριακή Ψαράκη Αστέρια Γλυφάδας • Κωνσταντίνα Καζά-Παπαγεωργίου Public Space and Communal Practices: The Evidence from ΕΗ II Nea Kephissia • Theodora Georgousopoulou EH Rock-Cut Chamber Tombs with Finds of EC Type from the Area of Kephissos in Aigaleo • Εleni Asimakou and Aikaterini Paschali Εγκατάσταση της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στο Γέρακα Αττικής • Άννα Πλασσαρά Η οργάνωση της τεχνολογίας του οψιανού στο Έλος Σχινιά και στο Λιμάνι του Πασά στην Αττική • Μαρία Συρίγου Oι πρώτες ενδείξεις για προϊστορική κατοίκηση στα Μέγαρα • Παναγιώτα Αυγερινού και Αθηνά Μανίκη New Evidence on the Early Helladic “House of Akademos” in Plato’s Academy • Theodore Eliopoulos Παλεύοντας με τα Δρακόνερα: Περιβαλλοντική μεταβολή στο τέλος της 3ης χιλιετίας π.Χ. σε μια πρωτοελλαδική θέση στο Μεγάλο Έλος του Μαραθώνα • Ανδρέας Καπετάνιος MIDDLE AND LATE BRONZE AGE The Political Geography of Attica in the Middle and the Late Bronze Age • Nikolas Papadimitriou and Michael B. Cosmopoulos Attica in the Middle: Middle Helladic Pottery Traditions and the Formation of Cultural Identity • Anna Philippa-Touchais and Anthi Balitsari Regionality in the Middle Helladic Period: Replacing Attica in its Wider Context • Tobias Krapf Out of Attica: Modeling Mobility in the Mycenaean Period • Sylvian Fachard and Alex R. Knodell “Rethink Middle Helladic Athens”: Ανασύνθεση της μεσοελλαδικής κατοίκησης γύρω από την Ακρόπολη • Γιάννα Βενιέρη Εγκατάσταση της Μέσης Εποχής του Χαλκού στην Κάντζα Παλλήνης (πρώην Κτήμα Καμπά) • Αθηνά-Μαρία Ρωμανίδου The Prehistoric Tumuli of Vranas, Marathon: The Study of S. Marinatos’ Excavations • Maria Pantelidou Gofa, Anna Philippa-Touchais and Nikolas Papadimitriou Tomb V at Thorikos Revisited • Robert Laffineur Ceramic Material from Valerios Stais’ Excavations at the Prehistoric Settlement of Thorikos: Α Summary • Nikolas Papadimitriou Το μυκηναϊκό νεκροταφείο στη θέση Κολικρέπι Σπάτων: Προκαταρκτική παρουσίαση • Μαρία Στάθη και Μαρία Ψαλλίδα Ο θολωτός τάφος του Μενιδίου: επανεξετάζοντας τα δεδομένα • Ελένη Κωνσταντινίδη-Συβρίδη και Βασιλική Πλιάτσικα Minoans in Mesogaia? • Naya Polychronakou-Sgouritsa and Evangelos Kakavogiannis The Human Remains of the Late Bronze Age Cemetery of Glyka Nera • Anastasia Papathanasiou, Anthi Tiliakou, Cynthia S. Kwok, Ioanna Moutafi and Olga Kakavogianni The Dead and Their Burial Gifts. The Case of Two Mycenaean Tombs from Fouresi, Glyka Nera • Irene Vrettou Life and Death in Eastern Mycenaean Attica. The Evidence of the Vravron (Brauron) Cemetery and Other Sites of the Region • Thanasis J. Papadopoulos and Litsa Kontorli-Papadopoulou Finds that Are Intriguing. A Group of Mycenaean Vases and Minor Finds from the Acropolis - Debating the Question of their Provenance and Significance • Constantinos Paschalidis Kontopigado, Alimos, Attica • Konstantina Kaza-Papageorgiou The Definiton of LH IIIB2 at Kontopigado, Alimos • Eleftheria Kardamaki Υπομυκηναϊκή Αθήνα (1075/1050 – 1000 π.Χ.). Από την προϊστορία στην ιστορία • Ειρήνη Μ. Δημητριάδου The End of the Bronze Age in Attica and the Origin of the Polis of Athens • Florian Ruppenstein Τμήμα υπομυκηναϊκού νεκροταφείου στα νότια της Ακρόπολης (Κουκάκι). Μια προκαταρκτική παρουσίαση • Ευγενία Τσάλκου NEIGHBORS AND INTERACTIONS Νέα στοιχεία για τις σχέσεις Αττικής και Ευβοίας κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού μέσα από τα δεδομένα του πρωτοελλαδικού νεκροταφείου στα Νέα Στύρα Ευβοίας • Μαρία Κοσμά Διασυνδέσεις Αττικής και Τροιζηνίας στην Εποχή του Χαλκού • Ελένη Κονσολάκη-Γιαννοπούλου Considerations on Kolonna on Aegina and Attica from the Early to the Late Bronze Age (ca. 2100 to ca. 1600 BC) • Walter Gauß Attica and Boeotia in the Middle Bronze Age • Kalliope Sarri Kea and Attica: Revisiting Connections in the Middle and Late Bronze Age • Evi Gorogianni, Natalie Abell and Jill Hilditch Σαλαμίνα: νεκροταφείο της μετάβασης ΜΕΧ-ΥΕΧ και η Κούλουρη κατά την Εποχή του Χαλκού • Τριανταφυλλιά Κάττουλα ‘The Eyesore Of Piraeus’: Attica and Aegina in the Late Bronze Age • Eleni Salavoura Από την Ευρώπη στο Αιγαίο: το ήλεκτρο στη μυκηναϊκή Αττική • Θεόδωρος Ζυγούρης Attica and Boeotia in LH IIIC • Laetitia Phialon This book provides the most complete overview of the Attica region from the Neolithic to the end of the Late Bronze Age. It paves the way for a new understanding of Attica in the Early Iron Age and indirectly throws new light on the origins of what will later become the polis of the Athenians.